زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده فرمولاسیون نانوذرات با واسطه عصاره گیاهان دارویی نسبت به روش های مرسوم، روشی مقرون به صرفه، سازگار با محیط زیست، پایدار و سریعتر می باشد. این نانوذرات، به‌ویژه نانوذرات نقره تشکیل شده از عصاره‌های گیاهی، مؤثرترین نانوذرات در برابر باکتری‌ها هستند. بنابراین، در مطالعه حاضر، فعالیت ضد باکتریایی نانوذرات نقره مشتق شده از گیاه سیاه‌دانه دشتی (Nigella arvensis) در برابر یک باکتری مقام به آنتی‌بیوتیک یعنی کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumonia) با استفاده از روش انتشار چاهک و حداقل غلظت مهاری (MIC) تعیین گردید. با توجه به نتایج، نانوذرات نقره فرموله شده حداکثر منطقه بازدارندگی رشد برابر با 14 میلی‌متر و حداقل غلظت مهاری برابر با 62/15 میکروگرم بر میلی‌لیتر را در برابر باکتری کلبسیلا پنومونیه نشان دادند. بنابراین، این نانوذرات نقره  زیست فرموله به عنوان یک جایگزین مناسب در برابر عوامل ضد باکتریایی شیمیایی می‌توانند برای مدیریت عفونت‌ها در پزشکی و سایر صنایع مورد استفاده قرار گیرند.

چکیده هر اندازه که بشر از عوارض جانبی آفت­کش­های شیمیایی مطلع می­شود، میزان تقاضا برای جایگزین­های طبیعی افزایش می­یابد. این مطالعه با هدف بررسی اثرات ضد باکتریایی عصاره­ی متانولی برگ گیاه حنا و نانو ذرات نقره با استفاده از عصاره آبی برگ گیاه حنا بر پاتوژن­های مهم گیاهی که معمولاً باعث آسیب­های غیر قابل جبران به محصولات کشاورزی می­شوند، مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش، اثرات ضد باکتریایی غلظت­های مختلف عصاره­ی متانولی برگ گیاه حنا (50/۰، 25/0، 12/0، 06/0، 03/0 و ۰1/۰ میلی­گرم در یک میلی­لیتر دی متیل سولفوکسید (DMSO)) روی سه باکتری گرم مثبت (باسیلوس سوبتیلیس، استافیلوکوکوس اورئوس و راتایی باکتر توکسیکوس)، و پنج باکتری گرم منفی (اشرشیاکلی، سودوموناس آئروژینوزا، سودوموناس سیرینگه، سودوموناس ویریدی فلاوا و زانتوموناس کمپستریس) با استفاده از روش انتشار دیسک سنجیده شد. همچنین، سنتز نانو ذرات نقره در غلظت­های مختلف نیترات نقره، مقادیر مختلف عصاره، دما، زمان و pH واکنش انجام شد. اندازه و شکل ظاهری ذرات سنتز شده توسط تکنیک‌های پراکندگی دینامیکی نور (DLS) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) تعیین گردید. یافته­ها نشان دادند که عصاره­ی متانولی برگ گیاه حنا اثر ضد باکتریایی بسیار خوبی روی همه­ی باکتری­های مورد آزمایش به استثنای سودوموناس آئروژینوزا و ویریدی فلاوا دارد. علاوه بر این، فعالیت ضد باکتریایی نانو ذرات سنتز شده با غلظت 01/0 مولار بر باکتری­های مورد آزمایش سنجیده شد و نتایج نشان داد که نانو ذرات بهینه شده در جهت خاصیت ضد باکتریایی مؤثر بوده است. همچنین، اندازه­ی نانو ذرات در حضور عصاره­ی آبی برگ گیاه حنا، 5/8 نانومتر به­دست آمد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که نانو ذرات می­توانند در حوزه­ی کشاورزی ارگانیک مورد توجه قرار گیرند.

چکیده گیاهان دارویی، امروزه به طور گسترده به عنوان جایگزینی برای آفت ­کش­های شیمیایی سنتزی مطرح هستند. در این پژوهش ترکیبات شیمیایی اسانس و اثرات ضد باکتریایی، ضد قارچی و آنتی اکسیدانتی عصاره­ های متانولی و کلروفرمی گیاهان دارویی اُکالیپتوس، زوفا و اقاقیا روی پاتوژن­های مهم گیاهی که معمولاً باعث آسیب­های غیر قابل جبران به محصولات کشاورزی می ­شوند، مورد بررسی قرار گرفته­ اند. جداسازی و شناسایی ترکیبات موجود در اسانس­های بدست آمده، با استفاده از دستگاه GC/MS انجام شد. فعالیت ضد میکروبی بر روی 11 میکرواُرگانیسم از جمله؛ سه باکتری گرم مثبت، پنج باکتری گرم منفی و نیز سه گونه قارچ با استفاده از روش انتشار دیسک مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین، فعالیت آنتی اکسیدانتی این سه گیاه با اندازه­ گیری آنزیم­ های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز و ارزیابی میزان توانایی به دام اندازی رادیکال DPPH سنجیده شدند. علاوه بر این، میزان فنول و فلاونوئید کل گیاهان یاد شده نیز اندازه­ گیری گردیدند. بر اساس نتایج به دست آمده، در بین عصاره­ های متانولی و کلروفرمی، بیشترین فعالیت ضد باکتریایی به ترتیب مربوط به برگ گیاه زوفا و برگ گیاه اقاقیا بوده است. اسپاتولنول، فیتول و اسپاتولنول به ترتیب عمده­ ترین ترکیبات تشکیل دهنده  اسانس­ گیاهان اُکالیپتوس، اقاقیا و زوفا بودند. با توجه به نتایج به دست آمده می­توان نتیجه گرفت که عصاره­ های این سه گیاه می­توانند به عنوان کاندیدای مناسبی جهت بررسی­های بیشتر در شرایط نیمه مزرعه­ ای و مزرعه­ ای مورد استفاه قرار گیرند تا در صورت تأیید قدرت باکتری­ کشی آن­ها در قالب برنامه های مدیریت تلفیقی آفات در کنترل آفات و بیماری­ها مورد استفاده قرار گیرند.