پژوهشکده فناوری‌های نوین زیستی دانشگاه زنجان زیست فناوری گیاهان دارویی 2423-6039 11 2 2025 12 22 A review of the phytochemical diversity of essential oils in Thyme genus species مروری بر تنوع فیتوشیمیایی ترکیبات اسانسی گونه های جنس آویشن 732643 10.30470/jmpb.2025.2055059.1129 FA عزیزاله خیری دانشگاه زنجان، ساختمان شماره 2 دانشکده کشاورزی، گروه علوم باغبانی 0000-0002-5527-6544 حسین ربی انگورانی دانشگاه زنجان، پژوهشکده فناوریهای نوین زیستی،گروه علوم زراعی نازگل حکمی دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان و دانشگاه گیلان-ایران Journal Article 2025 03 04 The genus Thymus is one of the plants with a Mediterranean distribution. This plant has about 350 species and in Iran there are 14 species of aromatic and perennial plants that grow in mountainous areas and have an important impact on treatment, health and various industries due to having more than 20 types of major known chemical compounds. The percentage of thyme essential oil varies between 0.8 and 1.4 and most of its components include phenolic compounds, monoterpenes and sesquiterpenes. Thymol is the main component of phenolic compounds in the thyme plant. Thyme leaves are used in food products and the plant's essential oils is used in various beverages and pharmaceutical, health and cosmetic industries. Thyme oil has properties such as antispasmodic, carminative, antifungal, antibacterial, disinfectant, anthelmintic, antirheumatic, expectorant, antioxidant, natural food preservative and delaying the aging of mammals. Thyme essential oil is one of the ten famous essential oils that has a special place in global trade. This study provides a general overview of scientific research and findings, especially the species and morphological and phytochemical diversity of the Thyme genus. So far, much research has been conducted on this genus, but due to the high diversity of species in this genus, as well as diverse climatic and ecological effects and numerous subspecies, there is no appropriate conclusion in this regard. It is hoped that by summarizing the findings of the researchers, a new horizon can be opened in the study of endemic species of Iran and high-yielding varieties worldwide. جنس آویشن (Thymus ssp) ازجمله گیاهانی با پراکنش مدیترانه‌ای می باشد این گیاه حدود ۳۵۰ گونه دارد و در ایران ۱۴ گونه گیاه معطر و چند ساله دارد که بیشتر در مناطق کوهستانی رشد می کند و با دارا بودن بیش از 20 نوع ترکیب شیمیائی عمده شناخته‌شده تاثیر مهمی در درمان و سلامت و صنایع مختلف دارد. درصد اسانس آویشن بین 0.8 تا 1.4 متغیر می باشد و بیشترین اجزاء آن شامل ترکیبات فنلی، مونوترپن‌ها و سسکوئی‌ترپن‌ها می‌باشد. تیمول جزء اصلی ترکیبات فنلی در گیاه آویشن است. از برگ آویشن در فرآورده های غذایی و همچنین از اسانس گیاه در نوشیدنی‌ها و صنایع دارویی, بهداشتی و آرایشی استفاده متنوعی می‌شود. روغن آویشن دارای خواصی نظیر ضد اسپاسم, بادشکن, ضدقارچی, ضد باکتریایی, ضدعفونی کننده, ضد کرم, ضد رماتیسم, خلط آور, آنتی اکسیدان, نگهدارنده طبیعی غذا و تأخیر دهنده پیری پستانداران می باشد. اسانس آویشن از جمله ده اسانس معروف می باشد که جایگاه خاصی در تجارت جهانی دارد در این پژوهش مروری کلی بر تحقیقات و یافته های علمی بویژه گونه ها و تنوع مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی جنس آویشن می باشد تا کنون تحقیقات زیادی بر روی این جنس صورت گرفته است ولی به لحاظ تنوع بالای گونه های این جنس و همچنین اثرات اقلیمی و اکولوژیک متنوع و زیر گونه های فراوان ویژگی‌های فیتوشیمیایی بسیار متنوع در این جنس جمع بندی مناسبی در این خصوص وجود ندارد امید است با جمع بندی یافته های محققین بتوان افقی جدید در بررسی گونه های اندمیک ایران و ارقام پربازده جهانی گشود. https://jmpb.znu.ac.ir/article_732643_86f3bf05d19e1337957a46904b4425bb.pdf