پژوهشکده فناوری‌های نوین زیستی دانشگاه زنجان زیست فناوری گیاهان دارویی 2423-6039 11 2 2025 12 22 A comparison of the essential oil constituents, total phenol and flavonoid content in the leaf and flower organs of Stachys schtschegleevi مقایسه اجزای تشکیل دهنده اسانس، محتوای فنل و فلاونوئید کل موجود در اندام برگ و گل گیاه پولک (Stachys schtschegleevi) 734154 10.30470/jmpb.2025.2065915.1148 FA سعید حضرتی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. زهرا موسوی گروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2025 07 15 In light of the growing demand for medicinal plants and their increasing significance in global society, this study examined the essential oils composition and phenolic content in the flowers and leaves of Stachys schtschegleevi. Plant samples were collected from the Jolfa region, and the essential oils were extracted using a Clevenger apparatus. The chemical composition of the essential oils was analyzed using gas chromatography (GC) and gas chromatography-mass spectrometry (GC-MS). The results showed that the percentage of essential oil in the flower organs was 39% higher than in the leaves. Analysis of the essential oils identified 61 compounds in the flowers (98.39% of the total) and 49 compounds in the leaves (98.73% of the total). The dominant compounds in the flower organs were germacrene D (20.69%), α-cadinol (9.51%), α-muurolene (7.16%), n-hexadecanoic acid (5.93%), thymol (5.41%), spathulenol (4.77%), α-pinene (4.62%) and β-pinene (4%). The dominant compounds in Pulak leaf essential oil were found to be α-pinene (12.98%), germacrene D (11.92%), α-cadinol (7.9%), thymol (6.91%), n-hexadecanoic acid (4.82%), spathulenol (4.44%) and α-muurolene (4.22%). Evaluation of the phenolic compounds showed that the total phenol and flavonoid content in the flowers (81.8 and 3.5 mg/ g of dry extract, respectively) was higher than in the leaves (56.1 and 3 mg/g of dry extract, respectively). Therefore, due to its higher essential oil percentage and greater richness in phenolic compounds, the flower organ of Stachys schtschegleevi is considered more suitable than the leaf organ for industrial applications, particularly in the field of essential oil extraction. با توجه به رشد روزافزون تقاضا برای گیاهان دارویی و اهمیت فزاینده آن‌ها در جامعه جهانی، مطالعه حاضر به بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس و محتوای فنولی اندام‌ گل و برگ گیاه Stachys schtschegleevi (پولک) از خانواده نعناعیان، پرداخته است. نمونه‌های گیاهی از منطقه جلفا جمع‌آوری شده و اسانس‌ها با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج گردید. آنالیز ترکیبات شیمیایی اسانس‌ها با استفاده از کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی (GC-MS) انجام شد. نتایج نشان داد که درصد اسانس در اندام گل 39 درصد بیشتر از برگ بود و تجزیه و تحلیل اسانس‌ها منجر به شناسایی 61 ترکیب در گل (39/98 درصد از کل ترکیبات) و 49 ترکیب در برگ (73/98 درصد از کل ترکیبات) گردید. و ترکیبات غالب در اندام گل شامل germacrene D (69/20 درصد)، α-cadinol (51/9 درصد)، α-muurolene (16/7 درصد)، n-hexadecanoic acid (93/5 درصد)، thymol (41/5 درصد)، spathulenol (77/4 درصد)، α-pinene (62/4 درصد) و β-pinene (4 درصد) بود و همچنین ترکیبات غالب اسانس برگ پولک شامل α-pinene (98/12 درصد)، germacrene D (92/11 درصد)، α-cadinol(90/7 درصد)، thymol (91/6 درصد)، n-hexadecanoic acid (82/4 درصد)، spathulenol (44/4 درصد) و α-muurolene (22/4 درصد) بودند. ارزیابی ترکیبات فنولی نشان داد که میزان فنل کل و فلاونوئید در گل (8/81 و 5/3 میلی‌گرم بر گرم عصاره خشک) بیشتر از برگ (10/56 و 3 میلی‌گرم بر گرم عصاره خشک) بود. بنابراین، اندام گل پولک به دلیل داشتن درصد اسانس بالاتر و غنای بیشتر در ترکیبات فنولی، برای کاربردهای صنعتی، به‌ویژه در زمینه اسانس‌گیری، مناسب‌تر از اندام برگ محسوب می‌شود. https://jmpb.znu.ac.ir/article_734154_ff54aff7e3ee3e7e9e737015094f0b67.pdf