پژوهشکده فناوری‌های نوین زیستی دانشگاه زنجان زیست فناوری گیاهان دارویی 2423-6039 11 2 2025 12 22 Effect of extraction method, solvent type and concentration, and extraction time on total phenolic content, total flavonoids, and antioxidant activity of purslane and Christ’s thorn jujube extracts تاثیر روش استخراج، نوع و غلظت حلال و زمان استخراج بر محتوای فنل کل، فلاونوئید کل و فعالیت ضداکسایشی عصاره‌های خرفه و کنار 734526 10.30470/jmpb.2025.2060452.1140 FA غلامرضا شریفی استاد بخش بیوتکنولوژی کشاورزی دانشگاه شهید باهنر کرمان 0000-0001-8485-1651 فرح ناز ضیائی پور دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش بیوتکنولوژی کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان حمیدرضا اخوان دانشیار، بخش علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان رضا حاجی محمدی فریمانی استادیار، بخش علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان Journal Article 2025 05 12 Medicinal plants are recognized as significant sources of natural antioxidants due to their bioactive compounds, particularly phenolics and flavonoids, which have shown potential in the prevention and treatment of various diseases. These compounds are widely studied for their notable antioxidant, anti-inflammatory, and anticancer properties. The efficiency and profile of extracted phytochemicals are highly influenced by extraction parameters, including solvent type, solvent concentration, and extraction time. This study aimed to evaluate the effects of different extraction methods, namely maceration and ultrasound, along with solvent type and concentration (ethanol and methanol at 50% and 70%), and extraction durations (5 and 10 minutes), on the total phenolic content (TPC), total flavonoid content (TFC), and antioxidant activity of extracts from Portulaca oleracea and the leaves and fruits of Ziziphus spina-christi. A factorial experiment was conducted based on a completely randomized design with two replications for statistical analysis. The results revealed that the highest phenolic content was obtained from P. oleracea extract using the maceration method with 70% methanol for 5 minutes. Similarly, the highest flavonoid content was observed in Z. spina-christi leaf extract under the same conditions. Regarding antioxidant activity, the most potent effect was recorded in the leaf extract of Z. spina-christi using 70% ethanol and an extraction time of 10 minutes. These findings highlight the importance of optimizing extraction conditions to enhance the recovery of beneficial bioactive compounds from medicinal plants, thereby improving the antioxidant potential of the resulting extracts. گیاهان دارویی به واسطه داشتن ترکیبات زیست فعال مانند فنل‌ها و فلاونوئیدها، به عنوان منابع مهم ضداکسایشی شناخته می‌شوند که می‌توانند در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری‌ها موثر باشند. ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی به دلیل داشتن خواص ضداکسایشی، ضدالتهابی و ضدسرطانی، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده‌اند. روش‌های استخراج عصاره گیاهان، به ویژه نوع حلال، درصد حلال و زمان استخراج، تاثیر قابل‌توجهی بر میزان و نوع ترکیبات استخراج شده دارند. در این پژوهش تاثیر روش‌های مختلف استخراج شامل خیساندن و امواج فراصوت، نوع و غلظت حلال (اتانول و متانول در غلظت‌های 50 و 70 درصد) و زمان استخراج (5 و 10 دقیقه) بر محتواهای فنل و فلاونوئید کل و خاصیت ضداکسایشی عصاره‌های گیاهان خرفه و میوه و برگ کنار مورد بررسی قرار گرفت. برای آنالیز آماری از آزمایش‌های فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با دو تکرار استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشینه محتوای ترکیبات فنلی در عصاره گیاه خرفه با استفاده از روش خیساندن و حلال متانول 70% و زمان استخراج پنج دقیقه به دست آمد. همچنین، بیشترین محتوای فلاونوئید کل در عصاره برگ کنار در شرایط مشابه به دست آمد. در مورد فعالیت ضداکسایشی، بیشترین فعالیت در عصاره برگ کنار با استفاده از حلال اتانول 70% و زمان استخراج 10 دقیقه به دست آمد. این مطالعه نشان داد که بهینه‌سازی شرایط استخراج می‌تواند به طور قابل‌توجهی بر کارایی استخراج ترکیبات مفید از گیاهان دارویی تاثیر بگذارد و موجب تولید عصاره‌هایی با خواص ضداکسایشی قوی‌تر شود. https://jmpb.znu.ac.ir/article_734526_bce4d0ac69d46092bffcc219213381ea.pdf