پژوهشکده فناوریهای نوین زیستی دانشگاه زنجانزیست فناوری گیاهان دارویی2423-603912120260723Evaluating callus formation of Cynara scolymus L. affected by growth regulators NAA and 2,4-Dارزیابی کالوسزایی Cynara scolymus L. تحت تاثیر تنطیم کننده های رشد شامل: NAA و 2,4-D73825410.30470/jmpb.2026.2075780.1157FAعلیمحمدخانیگروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.Journal Article20251025Medicinal plants are used in various cosmetic, food, pharmaceutical, and medical industries. Artichoke (Cynara scolymus L.) is a perennial medicinal plant that has antioxidant, anticancer, antiinflammatory, antimicrobial, lipid-lowering, and heart and liver-protecting properties due to its phenolic compounds (such as cynarin and caffeoylquinic), flavonoids, inulin, and volatile organic compounds (e.g., methyl salicylate, camphene, and alpha-terpinene). Tissue culture of medicinal plants is widely used to produce secondary metabolites. This study investigated the callus formation of artichoke from explants (leaflet, crown, and rootlet) in culture medium containing NAA (0, 3, and 6 mg L-1) and 2,4-D (0, 0.5, and 1 mg L-1) hormones. The results showed that callus formation occurred in all cultured explants. According to the results of callus weight and dimensions, the best explant for producing callus was the rootlet, and the leaflet had the weakest callus formation. Considering the largest callus dimensions (average 14.3 cm) in rootlet explants cultured in medium containing 6 mg L-1 NAA, rootlet explants and NAA hormone can be suggested for optimizing artichoke tissue culture and callus formation.گیاهان دارویی در صنایع مختلف آرایشی، غذایی، داروسازی و پزشکی کاربرد دارند. کنگر فرنگی (Cynara scolymus L.) گیاه چند ساله دارویی است که به دلیل داشتن ترکیبات فنلی (مانند سینارین و کافئویلکوینیک)، فلاونوئیدها، اینولین و مواد آلی فرار (مثل متیل سالیسیلات، کامفن و آلفا-ترپینن) دارای خواص آنتیاکسیدانی، ضد سرطانی، ضد التهابی، ضد میکروبی، کاهنده چربی و محافظت از قلب و کبد است. کشت بافت گیاهان دارویی جهت تولید متابولیتهای ثانویه بهطور گستردهای بهکار برده میشود. این تحقیق کالوسزایی کنگر فرنگی از ریزنمونهها (برگچه، طوقهچه و ریشهچه) را در محیط کشت حاوی هورمونهای NAA (صفر، 3 و 6 میلیگرم در لیتر) و 2,4-D (صفر، 5/0 و 1 میلیگرم در لیتر) بررسی کرد. نتایج نشان داد که در همه ریزنمونههای کشت شده کالوسزایی انجام شد. طبق نتایج وزن و ابعاد کالوس، بهترین ریزنمونه جهت تولید کالوس ریشهچه بود و برگچه ضعیفترین کالوسزایی را داشت. با توجه به بیشترین ابعاد کالوس (میانگین 14/3 سانتیمتر) در ریزنمونه ریشهچه کشت شده در محیط حاوی 6 میلیگرم در لیتر NAA، میتوان ریزنمونه ریشهچه و هورمون NAA را جهت بهینهسازی کشت بافت کنگرفرنگی و کالوسزایی پیشنهاد کرد.https://jmpb.znu.ac.ir/article_738254_ae37737a8d46342e720929212b8a7cb8.pdfپژوهشکده فناوریهای نوین زیستی دانشگاه زنجانزیست فناوری گیاهان دارویی2423-603912120260421The Role and Application of Nanotechnology in Quantifying and Qualifying Active Ingredients of Medicinal Plantsنقش و کاربرد نانو فناوری در تعیین کمیت و کیفیت مواد موثره گیاهان دارویی73825510.30470/jmpb.2026.2079244.1161FAسیده زهرااحمدیگروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران0009-0004-2873-7562Journal Article20251128Introduction and Objective: Medicinal plants, as valuable sources of secondary metabolites, play a vital role in various industries. However, the natural production of these compounds is often limited. This review article aims to systematically examine the role and mechanisms of action of nanoparticles (including metallic, non-metallic, and carbon types) as novel elicitors for enhancing the production of secondary metabolites in medicinal plants.<br>Method and Theoretical Principles: The foundation of this review is based on the analysis of existing scientific evidence, which indicates that nanoparticles activate plant defense signaling pathways by inducing mild oxidative stress and generating reactive oxygen species. This process, in turn, leads to the modulation of key gene expression and the regulation of enzyme activities involved in the biosynthesis of secondary metabolites.<br>Results: Nanoparticles boost biosynthesis of phenols (2.3‑fold), flavonoids (80%), alkaloids, and essential oils (230%). For instance, essential oil in yarrow rose by 230% and silymarin in milk thistle by 75%. This review covers the shared and distinct mechanisms of these nano‑elicitors in various plants.<br>Conclusion: In summary, nanoparticles represent a promising and powerful strategy for the sustainable enhancement of the production of plant metabolites with high commercial value. The future perspective of this field includes optimizing the type, size, and concentration of nanoparticles for specific species, more detailed investigation of signaling pathways at the molecular level, and comprehensive assessment of the safety and regulations associated with the use of this technology in agriculture and industry.مقدمه و هدف: گیاهان دارویی بهعنوان منابع ارزشمند متابولیتهای ثانویه، نقش حیاتی در صنایع مختلف دارند. با این حال، تولید طبیعی این ترکیبات اغلب محدود است. این مقاله مروری با هدف بررسی سیستماتیک نقش و مکانیسمهای عمل نانوذرات (شامل انواع فلزی، غیرفلزی و کربنی) به عنوان محرکهای نوین برای افزایش تولید متابولیتهای ثانویه در گیاهان دارویی تدوین شده است.<br>روش و مبانی نظری: مبانی این مرور بر اساس تحلیل شواهد علمی موجود میباشد که نشان میدهد نانوذرات با القای یک تنش اکسیداتیو خفیف و تولید گونههای فعال اکسیژن، مسیرهای سیگنالینگ دفاعی گیاه را فعال میکنند. این فرآیند به نوبه خود منجر به تعدیل بیان ژنهای کلیدی و تنظیم فعالیت آنزیمهای دخیل در بیوسنتز متابولیتهای ثانویه میشود.<br>نتایج: ارزیابی مطالعات نشان میدهد که کاربرد نانوذرات میتواند بیوسنتز طیف وسیعی از ترکیبات ارزشمند از جمله فنلها (افزایش تا 3/2 برابر)، فلاونوئیدها (افزایش تا ۸۰ %)، آلکالوئیدها و اسانسها (افزایش تا ۲۳۰ %) را بهصورت کمّی و کیفی افزایش دهد. بهعنوان نمونه، در بومادران اسانس کل ۲۳۰ % و در خارمریم سیلیمارین ۷۵ % افزایش یافت. این مرور، سازوکارهای مشترک و خاص این نانومحرکها را در گونههای گیاهی مختلف تبیین میکند.<br>نتیجهگیری: به طور خلاصه، نانوذرات یک راهبرد امیدبخش و قدرتمند برای افزایش پایدار تولید متابولیتهای گیاهی با ارزش تجاری بالا هستند. چشمانداز این حوزه، شامل بهینهسازی نوع، اندازه و غلظت نانوذرات برای گونههای خاص، بررسی دقیقتر مسیرهای سیگنالینگ در سطح مولکولی، و ارزیابی جامع ایمنی و مقررات مرتبط با استفاده از این فناوری در کشاورزی و صنعت است.https://jmpb.znu.ac.ir/article_738255_8ee944f5bce1ed9e93130b120722a210.pdf