مروری بر تنوع فیتوشیمیایی ترکیبات اسانسی گونه های جنس آویشن

خیری, عزیزاله; ربی انگورانی, حسین; حکمی, نازگل

doi:10.30470/jmpb.2025.2055059.1129

مروری بر تنوع فیتوشیمیایی ترکیبات اسانسی گونه های جنس آویشن

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان

عزیزاله خیری ¹

حسین ربی انگورانی ²

نازگل حکمی ³

¹ دانشگاه زنجان، ساختمان شماره 2 دانشکده کشاورزی، گروه علوم باغبانی

² دانشگاه زنجان، پژوهشکده فناوریهای نوین زیستی،گروه علوم زراعی

³ دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان و دانشگاه گیلان-ایران

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2055059.1129

چکیده

جنس آویشن (Thymus ssp) ازجمله گیاهانی با پراکنش مدیترانه‌ای می باشد این گیاه حدود ۳۵۰ گونه دارد و در ایران ۱۴ گونه گیاه معطر و چند ساله دارد که بیشتر در مناطق کوهستانی رشد می کند و با دارا بودن بیش از 20 نوع ترکیب شیمیائی عمده شناخته‌شده تاثیر مهمی در درمان و سلامت و صنایع مختلف دارد. درصد اسانس آویشن بین 0.8 تا 1.4 متغیر می باشد و بیشترین اجزاء آن شامل ترکیبات فنلی، مونوترپن‌ها و سسکوئی‌ترپن‌ها می‌باشد. تیمول جزء اصلی ترکیبات فنلی در گیاه آویشن است. از برگ آویشن در فرآورده های غذایی و همچنین از اسانس گیاه در نوشیدنی‌ها و صنایع دارویی, بهداشتی و آرایشی استفاده متنوعی می‌شود. روغن آویشن دارای خواصی نظیر ضد اسپاسم, بادشکن, ضدقارچی, ضد باکتریایی, ضدعفونی کننده, ضد کرم, ضد رماتیسم, خلط آور, آنتی اکسیدان, نگهدارنده طبیعی غذا و تأخیر دهنده پیری پستانداران می باشد. اسانس آویشن از جمله ده اسانس معروف می باشد که جایگاه خاصی در تجارت جهانی دارد در این پژوهش مروری کلی بر تحقیقات و یافته های علمی بویژه گونه ها و تنوع مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی جنس آویشن می باشد تا کنون تحقیقات زیادی بر روی این جنس صورت گرفته است ولی به لحاظ تنوع بالای گونه های این جنس و همچنین اثرات اقلیمی و اکولوژیک متنوع و زیر گونه های فراوان ویژگی‌های فیتوشیمیایی بسیار متنوع در این جنس جمع بندی مناسبی در این خصوص وجود ندارد امید است با جمع بندی یافته های محققین بتوان افقی جدید در بررسی گونه های اندمیک ایران و ارقام پربازده جهانی گشود.

کلیدواژه‌ها

مونوترپن

سسکوئی ترپن

تیمول

کموتایپ

اندمیک

موضوعات