مروری بر پژوهشهای زیست فناوری درگیاه دارویی آرتیشو(Cynara scolymus L.)
دوره 8، دوم، دی 1401
https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2024687.1102
علی محمدخانی، بهرام ملکی، علی عمارلو
چکیده گیاه دارویی آرتیشو یا کنگر فرنگی (.Cynara scolymus L) گیاهی علفی، دیپلوئید و چند ساله است. این گیاه بومی حوزهی مدیترانه بوده که به خانواده Asteracea تعلق دارد . کنگر فرنگی سرشار از پلی فنول ها، فلاونوئیدها، آنتوسیانین ها، ترکیبات فنلی، اینولین، کومارین ها، ترپن ها، فیبر رژیمی، آنزیم ها، پلی ساکاریدها، مواد معدنی و ویتامین ها است. به دلیل اثرات آنتی اکسیدانی و محافظ کبدی این گیاه که حاوی چربی بسیار کم و سطوح بالایی از مواد معدنی، ویتامین C، فیبر، اینولین، پلی فنل های هیدروکسی سینامات ها و فلاون ها است،.اما بیشترین ماده موثره آن می تواند مربوط به پلیفنلها باشد که عمدتاً از اسیدهای مونو و دیکافئویل کوئینیک و فلاونوئیدها تشکیل شده است. اولین تحقیقات مرتبط با کشت بافت در این گیاه به سال1973برمیگردد. اولین گزارشات روی متابولیتهای ثانویه این گیاه روی سیناروپکرین بود که برای اولین بار به سال1960 توسط Suchy و همکارانش ثبت و گزارش شده است. بهینه سازی شرایط فیزیکی مختلف مانند دما، هوادهی، نور همزدن و عوامل شیمیایی مانند افزودن تنظیمکنندههای رشد و پیشسازها به محیطهای کشت برای تولید آزمایشگاهی این ترکیبات فعال شرح داده شدهاند. علاوه بر این، کشتهای ریشههای مویی تغییر شکل یافته، ناشی از عفونت Agrobacterium rhizogenes، بهعنوان تکنیک مهمی برای به حداکثر رساندن تولید متابولیتهای ثانویه در شرایط آزمایشگاهی مورد بحث قرار گرفتهاند. در این پژوهش مروری کلی بر تاریخچه و روند زمانی تحقیقات بیوتکنولوژی نموده و مشکلات و ره آوردها و یافته های تحقیقاتی محققین جهان گردآوری گردیده است.