زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده استفاده از تکنیک‌های اصلاحی در اصلاح گیاهان دارویی و زراعی و بهبود کمیت و کیفیت مواد مؤثره موجود در آن‌ها برای تولید گیاهان پربازده امری ضروری است. از عوامل مؤثر بر تولید کالوس و باززایی می‌توان به ژنوتیپ، تنظیم‌کننده‌های رشد، محیط کشت، سن و نوع ریزنمونه و شرایط محیطی اشاره کرد. در این تحقیق القای کالوس در هفت گونه گیاهی (Daucus carota، Dracocephalum kotschyi، Hyssopus officinalis، Galega officinalis،Amsonia tubemaemontana،Moringa oliefera، Urtica dioica) در شرایط In vitro  مورد بررسی قرار گرفته است که میزان القای کالوس و اندام‌زایی بر روی ریزنمونه برگی در محیط کشت‌های MS و WPM با غلظت‌های مختلفی از تنظیم‌کننده‌های رشد ارزیابی شد. بدین منظور،‌ آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی طراحی گردید و اثرات ژنوتیپی در القا کالوس و متعاقب آن تکثیر گیاه مشاهده شد. نتایج نشان داد که Daucus carota،‌ Moringa oliefera و Hyssopus officinalis از نظر القای کالوس با سایر گونه ها ‌اختلاف معنی‌داری داشتند.

چکیده گیاه تاتوره (.Datura metel L) گیاه دارویی مهمی است که جزو تیره سیب زمینی (Solanaceae) بوده و حاوی ترکیبات دارویی مهمی از جمله آتروپین و هیوسین (اسکوپولامین) می­ باشد که جزء تروپان آلکالوئیدها بوده و دارای خواص آنتی­کولینرژیکی شناخته شده ­ای هستند. در سال­های اخیر القای بافت کالوس به عنوان روش جدیدی برای به دست آوردن متابولیت­های ثانویه مطرح شده است. هدف از این پژوهش، القای کالوس از برگ جدا شده گیاهچه­ های تاتوره می­باشد تا بهترین غلظت هورمونی برای تولید کالوس بیشتر به دست آید. بذرهای تاتوره تحت شرایط استریل در محیط کشت MS کشت شدند و گیاهچه ­های تاتوره حاصل شدند. برگ­های گیاهچه­ ها جدا شده و به محیط کشت MS بدون هورمون منتقل شد، اما کالوس ­زایی رخ نداد. در مرحله بعد برگ­های گیاهچه­ ها در 9 تیمار هورمونی که حاوی غلظت­های مختلف اکسین 2,4-D و سیتوکینین کینیتین (Kin) بودند، به محیط کشت MS انتقال داده شدند. نمونه­ها چهار هفته در ژرمیناتور با دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی و دمای 25 درجه سانتی­گراد قرار گرفتند. نتایج نشان داد حداکثر کالوس­زایی در محیط کشت MS حاوی ترکیب دو هورمون با غلظت­های 1 میلی­گرم بر لیتر 2,4-D و 1 میلی­گرم بر لیتر Kin حاصل شد.