زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده چکیده: به‌منظور بررسی تنش کم‌آبیاری (ظرفیت زراعی، 50 و 30% ظرفیت زراعی) و محلول‌پاشی با گاما آمینو بوتیریک اسید (گابا) و اسپرمین (بدون محلول‌پاشی و 3 میلی‌گرم در لیتر) و کاربرد توام آن‌ها بر رشد و برخی صفات فیزیولوژیک ریحان آزمایشی اجرا گردید. بالاترین بیوماس گیاه در تیمار آبیاری در شرایط ظرفیت زراعی همراه با محلول‌پاشی همزمان اسپرمین و گابا مشاهده شد. بیشترین محتوای کلروفیل a، کلسیم، منیزیم، فسفر و پتاسیم در تیمار آبیاری در شرایط ظرفیت زراعی مشاهده شد. تیمار‌های آبیاری در شرایط ظرفیت‌ زراعی و 50% ظرفیت ‌زراعی موجب افزایش محتوای کلروفیل b و نیتروژن شد. آبیاری در 30 درصد ظرفیت زراعی موجب افزایش محتوای پراکسید هیدروژن، مالون دی‌آلدئید و افزایش پرولین شد. هرسه ترکیب مورد استفاده در محلول‌پاشی ( گابا، اسپرمین و مخلوط گابا + اسپرمین) موجب افزایش محتوای کلروفیل b، نیتروژن و پتاسیم شد. محلول‌پاشی همزمان گابا و اسپرمین موجب کاهش محتوای پراکسید هیدروژن و مالون دی‌آلدئید و افزایش محتوای کلروفیل a، پرولین، فنل، کلسیم، منیزیم، فسفر و محتوای اسانس در گیاه گردید. محتوای اسانس در تیمار آبیاری در 50% ظرفیت زراعی افزایش یافت. 16 جزء در اسانس ریحان شناسایی شد. متیل چاویکول (8/42-42/38 %) بیشترین جزء شناسایی شده در اسانس بود که بیشترین مقدار آن در تیمار آبیاری در 30 درصد ظرفیت زراعی با محلول‌پاشی همزمان گابا و اسپرمین مشاهده شد. نتایج حاصل از بررسی حاضر نشان‌دهنده‌ی تاثیر مثبت کاربرد همزمان گابا و اسپرمین بر صفات مورد مطالعه در گیاه تحت تنش کم‌آبیاری بود.

چکیده خاصیت آنتی اکسیدانی بالا و مواد معدنی نظیر کلسیم، آهن، روی و ویتامین‌هایی نظیر A و C باعث ارزش بالای گیاه دارویی ریحان شده است. اما تکثیر جنسی ریحان با بذر، تنوع و غیر یکنواختی زیادی را بوجود آورده است. به همین دلیل باززایی مستقیم ریحان از طریق کشت بافت، تولید گیاهانی با یکنواختی بالا را به همراه دارد. در این آزمایش ریزنمونه‌های گره از دو واریته ریحان بنفش و سبز در محیط موراشینگ اسکوک (MS) همراه با هورمون BAP در سه سطح 0، 5/1 و 5/2 میلی گرم بر لیتر قرار گرفتند. صفات مورد بررسی شامل تعداد باززایی، تعداد ریشه، تعداد برگ، طول ریشه، وزن تر شاخساره، وزن خشک شاخساره، طول برگ و طول ساقه بود. اثر تیمار هورمونی در تمامی صفات در سطح 1 درصد و اثر نوع واریته در صفات تعداد باززایی، وزن تر و وزن خشک شاخساره در سطح 1 درصد و در سایر صفات در سطح 5 درصد معنی‌دار شد. با توجه به نتایج بدست آمده ریحان بنفش واریته مناسبی برای این هدف بوده و هم چنین هورمون BAP در سطح 5/1 میلی گرم بر لیتر بر تمامی صفات بهترین تاثیر را داشت. استفاده از غلظت بالاتر میزان باززایی و صفات مربوط به آن را کاهش داد.