گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
10.30470/jmpb.2026.2075780.1157
چکیده
گیاهان دارویی در صنایع مختلف آرایشی، غذایی، داروسازی و پزشکی کاربرد دارند. کنگر فرنگی (Cynara scolymus L.) گیاه چند ساله دارویی است که به دلیل داشتن ترکیبات فنلی (مانند سینارین و کافئویلکوینیک)، فلاونوئیدها، اینولین و مواد آلی فرار (مثل متیل سالیسیلات، کامفن و آلفا-ترپینن) دارای خواص آنتیاکسیدانی، ضد سرطانی، ضد التهابی، ضد میکروبی، کاهنده چربی و محافظت از قلب و کبد است. کشت بافت گیاهان دارویی جهت تولید متابولیتهای ثانویه بهطور گستردهای بهکار برده میشود. این تحقیق کالوسزایی کنگر فرنگی از ریزنمونهها (برگچه، طوقهچه و ریشهچه) را در محیط کشت حاوی هورمونهای NAA (صفر، 3 و 6 میلیگرم در لیتر) و 2,4-D (صفر، 5/0 و 1 میلیگرم در لیتر) بررسی کرد. نتایج نشان داد که در همه ریزنمونههای کشت شده کالوسزایی انجام شد. طبق نتایج وزن و ابعاد کالوس، بهترین ریزنمونه جهت تولید کالوس ریشهچه بود و برگچه ضعیفترین کالوسزایی را داشت. با توجه به بیشترین ابعاد کالوس (میانگین 14/3 سانتیمتر) در ریزنمونه ریشهچه کشت شده در محیط حاوی 6 میلیگرم در لیتر NAA، میتوان ریزنمونه ریشهچه و هورمون NAA را جهت بهینهسازی کشت بافت کنگرفرنگی و کالوسزایی پیشنهاد کرد.
