زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده بومادران‌ها گیاهانی متعلق به تیره کاسنی Asteraceae و جنس Achillea بوده که در جهان بیش از 115گونه از این جنس وجود دارد و دارای 19 گونه علفی در ایران می‌باشد که اغلب معطر هستند و حدود3 تا 4 گونه آن بصورت دارویی مصرف می گردد.با توجه به تغییرات ترکیبات مواد موثرۀ گیاهان در شرایط اقلیمی مختلف جهت بررسی ترکیبات شیمیایی بازده و کمیت و کیفیت اسانس سه گونه جنس بومادران شامل Achillea wilhelmsii C. Koch, Achillea tenuifolia Lam, Achillea millefolium در شرایط زنجان مورد بررسی قرار گرفت ،به منظور در ارتفاعات شمالی شهر زنجان پس از انتخاب نمونۀ مناسب گیاهی کل پیکرۀ رویشی گیاه در مرحلۀ تمام گل گیاه برداشت و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه-گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل بیان داشت که اسانس حاصل از Achillea wilhelmsii C. Koch دارای رنگ زرد با بازده 89/0 درصد بود، نتایج GC-MS نشان داد که اسانس این گیاه در منطقه مورد نظر ازترکیب 106 ماده تشکیل شده است که 15 ترکیب نماینده 64/54 درصد کل اسانس بودند، در بررسی اسانس گیاه, Achillea tenuifolia Lam مشخص گردید که 20ماده 54.37درصد اسانس را تشکیل داده است همچنین اسانس گیاه Achillea millefolium دارای رنگ سفید با بازده 74/0 درصد بود که 47 ترکیب 81.05 درصداسانس را بخود اختصاص داد.

چکیده گیاه دارویی آرتیشو یا کنگر فرنگی (.Cynara scolymus L) گیاهی علفی، دیپلوئید و چند ساله است. این گیاه بومی حوزه‌ی مدیترانه بوده که به خانواده Asteracea تعلق دارد . کنگر فرنگی سرشار از پلی فنول ها، فلاونوئیدها، آنتوسیانین ها، ترکیبات فنلی، اینولین، کومارین ها، ترپن ها، فیبر رژیمی، آنزیم ها، پلی ساکاریدها، مواد معدنی و ویتامین ها است. به دلیل اثرات آنتی اکسیدانی و محافظ کبدی این گیاه که حاوی چربی بسیار کم و سطوح بالایی از مواد معدنی، ویتامین C، فیبر، اینولین، پلی فنل های هیدروکسی سینامات ها و فلاون ها است،.اما بیشترین ماده موثره آن می تواند مربوط به پلی‌فنل‌‌ها باشد که عمدتاً از اسیدهای مونو و دیکافئویل کوئینیک و فلاونوئیدها تشکیل شده است. اولین تحقیقات مرتبط با کشت بافت در این گیاه به سال1973برمیگردد. اولین گزارشات روی متابولیتهای ثانویه این گیاه روی سیناروپکرین بود که برای اولین بار به سال1960 توسط Suchy و همکارانش ثبت و گزارش شده است. بهینه سازی شرایط فیزیکی مختلف مانند دما، هوادهی، نور همزدن و عوامل شیمیایی مانند افزودن تنظیم‌کننده‌های رشد و پیش‌سازها به محیط‌های کشت برای تولید آزمایشگاهی این ترکیبات فعال شرح داده شده‌اند. علاوه بر این، کشت‌های ریشه‌های مویی تغییر شکل یافته، ناشی از عفونت Agrobacterium rhizogenes، به‌عنوان تکنیک مهمی برای به حداکثر رساندن تولید متابولیت‌های ثانویه در شرایط آزمایشگاهی مورد بحث قرار گرفته‌اند. در این پژوهش مروری کلی بر تاریخچه و روند زمانی تحقیقات بیوتکنولوژی نموده و مشکلات و ره آوردها و یافته های تحقیقاتی محققین جهان گردآوری گردیده است.