زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده زوفای معمولی (Hyssopus officinalis) و گونه­ی دیگر زوفای محلی (Hyssopus angustifilius) گیاهی دارویی علفی، چندساله، متعلق به تیره نعناعیان است. هدف از این آزمایش دستیابی به بهترین محیط کشت و ترکیب هورمونی برای تولید کالوس است که بتوان در پژوهش ها و مراحل بعد به باززایی گیاه و تولید متابولیت های ثانویه به خصوص در گونه محلی که رو به انقراض است دست یافت. بدین منظور ابتدا بذور ضدعفونی و در محیط MS کشت گردید و بعد از دو هفته نمونه های ساقه جدا و به محیط کشت MS و B5 با غلظت های هورمونی (شاهد، 0.5 mg 2,4-D ، 1 mg 2,4-D، 0.2 mg NAA +0.5 mg 2,4-D ، 0.2 mg NAA+1 mg 2,4-D)  کشت گردیدند و در شرایط کنترل شده اتاقک کشت نگهداری شدند و بعد یادداشت برداری صفات زمان شروع کالوس، درصد نمونه های کالوس ده،  وزن تر، وزن خشک و رنگ کالوس انجام گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر متقابل بین گونه، محیط کشت و تیمار هورمونی در سطح یک درصد معنی دار شد و نتایج مقایسه میانگین داده ها نشان داد که بیشترین میزان تولید کالوس در هر دو گونه محلی و معمولی در تیمار (0.5 mg 2,4-D + 0.2 mg NAA)در محیط کشت  Ms می باشد. بنابراین با توجه به این پژوهش، تیمار ذکر شده برای کالوس دهی این گیاه پیشنهاد می­گردد. با توجه به اهمیت این دو گونه دارویی زوفا به ویژه گونه محلی و خطر انقراض آن، نتایج این آزمایش می تواند برای حفاظت این گونه مورد استفاده قرار گیرد.

چکیده کدو گیاهی از خانوادهCucurbitaceae  با دانه‌های روغنی می‌باشد. این جنس دارای 10 گونه گیاهی است که 5 گونه دارای اهمیت زراعی هسـتـنـد. سـه گـونـه C. Pepo، C. Moschataو  C. Maximaاز اهمیت بیشتری برخوردارند .هدف از این پژوهش بررسی تنوع ژنتیکی در 30 ژنوتیپ از 3 جمعیت کدو حلوایی براساس نشانگر های ISSRمی‌باشد. برای این منظور 4 آغازگر که دارای توالی‌های ساده تکراری(ریزماهواره) بودند، بکار گرفته شد، در این بررسی 72 مکان ژنی امتیاز بندی شدند که از این تعداد 72 مکان چند شکلی نشان دادند که درصد پلی موفیسم آن 100 درصد برآورد گردید. برای ارزیابی شباهت ژنتیکی میان توده‌ها از تحلیل خوشه‌ای با استفاده از تشابه جاکارد با روش UPGMA استفاده گردید. میانگین فاصله ژنتیکی ژنوتیپ‌ها (توسط ضریب تشابه جاکارد)0.77 و میانگین محتوای اطلاعات چند شکل (PIC) 0.47 بود. که آغازگر ISSR11 بالاترین مقدار PIC (0.50) را دارا بود. بررسی دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه‌ای تنوع بالایی را در بین ژنوتیپ‌ها مورد مطالعه نشان داد. بیشترین فاصله ژنتیکی بین ژنوتیپ‌ها R30، R11 و R14 و کمترین فاصله ژنتیکی بین R24 و R27 بود. نتایج این پژوهش نشان داد که نشانگر ISSR بطور موثری می‌توانند برای مطالعه تنوع ژنتیکی کدو حلوایی استفاده شود و از میان آغازگرهای استفاده شده، آغازگر ISSR11 ((GA)₈ G) مناسب‌ترین آغازگر برای مطالعات بعدی تشخیص داده شد.

چکیده مامیران (Chelidonium majus) گیاهی دارویی از تیره Papaveraceae‌، سرشار از مواد آلکالوئیدی و فنولی می‌باشد که اثرات ضد میکروبی، ضد ویروسی، ضد توموری و ضد التهابی دارد. در این پژوهش برای بررسی خواص ضد باکتریایی گیاه مامیران، از عصاره متانولی قسمت هوایی گیاه (برگ و ساقه) در 3 غلظتmg/ml 50، 100 و 150 (میلی‌گرم ماده خشک/ میلی‌لیتر حلال)) در برابر سویه ها Pseudomonas Syringae pv.syringae، Xanthomonas campestris pv. Campestris و Rathayi bactertritici استفاده شد. فعالیت ضد باکتریایی برر اساس قطر هاله ممانعت کننده از رشد با روش سنجش انتشار دیسک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس تأثیرر عصاره‌های متانولی بخش‌های هوایی گیاه بر روی سه سویه باکتری در روش انتشار دیسک نشان داد که اثر عصاره‌های متانولی معنی‌دار می‌باشد. غلظت mg/ml150 بیش‌ترین اثر بازدارندگی را روی سه سویه باکتری داشت. حساس‌ترین باکتری به عصاره مامیران باکتری Rathayi bactertritici با میانگین قطر هاله581/2 میلی‌متر (براساس دادهه استاندارد) و مقاوم‌ترین باکتری Pseudomonas syringae pv. syring با قطر هاله 44/22 تشخیص داده شد.

چکیده استویا با نام علمی Stevia rebaudiana Bertoni دارای منبع گلیکوزیدهای دی‌ترپن از جمله استویوزید و گلیکوزید بوده که حدود 100 تا 300 برابر شیرین‌تر از شکر می‌باشد. به علت درصد جوانه‌زنی پایین بذور استویا، می‌توان از تکنیک کشت بافت، برای تکثیر این گیاه با ارزش کمک گرفت. پژوهش حاضر با هدف مطالعه تاثیر تنظیم کننده‌های رشد گیاهی اکسین و سیتوکینین بر کالوس‌زایی و باززایی گیاه استویا به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در سال 94-1393 به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایش القای کالوس شامل سه اکسین 2,4-D، IBA و NAA به همراه سیتوکینین BAP بود. تیمارهای آزمایش باززایی مبتنی بر کالوس شامل سه سیتوکینین BAP، Kin و TDZ به همراه اکسین NAA بود. نتایج نشان داد که ترکیب، نسبت و غلظت تنظیم کننده‌های رشد روی صفات مختلف در کالوس‌زایی و باززایی گیاه استویا  موثر است. همچنین نتایج این تحقیق نشان داد که صفات مختلف کالوس‌زایی و باززایی مانند درصد القای کالوس، وزن تر کالوس، قطر کالوس، درصد باززایی و تعداد نوساقه تولید شده در هر ریزنمونه، می‌توانند متاثر از تنظیم کننده‌های رشد گیاهی باشند.