زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده هر اندازه که بشر از عوارض جانبی آفت­کش­های شیمیایی مطلع می­شود، میزان تقاضا برای جایگزین­های طبیعی افزایش می­یابد. این مطالعه با هدف بررسی اثرات ضد باکتریایی عصاره­ی متانولی برگ گیاه حنا و نانو ذرات نقره با استفاده از عصاره آبی برگ گیاه حنا بر پاتوژن­های مهم گیاهی که معمولاً باعث آسیب­های غیر قابل جبران به محصولات کشاورزی می­شوند، مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش، اثرات ضد باکتریایی غلظت­های مختلف عصاره­ی متانولی برگ گیاه حنا (50/۰، 25/0، 12/0، 06/0، 03/0 و ۰1/۰ میلی­گرم در یک میلی­لیتر دی متیل سولفوکسید (DMSO)) روی سه باکتری گرم مثبت (باسیلوس سوبتیلیس، استافیلوکوکوس اورئوس و راتایی باکتر توکسیکوس)، و پنج باکتری گرم منفی (اشرشیاکلی، سودوموناس آئروژینوزا، سودوموناس سیرینگه، سودوموناس ویریدی فلاوا و زانتوموناس کمپستریس) با استفاده از روش انتشار دیسک سنجیده شد. همچنین، سنتز نانو ذرات نقره در غلظت­های مختلف نیترات نقره، مقادیر مختلف عصاره، دما، زمان و pH واکنش انجام شد. اندازه و شکل ظاهری ذرات سنتز شده توسط تکنیک‌های پراکندگی دینامیکی نور (DLS) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) تعیین گردید. یافته­ها نشان دادند که عصاره­ی متانولی برگ گیاه حنا اثر ضد باکتریایی بسیار خوبی روی همه­ی باکتری­های مورد آزمایش به استثنای سودوموناس آئروژینوزا و ویریدی فلاوا دارد. علاوه بر این، فعالیت ضد باکتریایی نانو ذرات سنتز شده با غلظت 01/0 مولار بر باکتری­های مورد آزمایش سنجیده شد و نتایج نشان داد که نانو ذرات بهینه شده در جهت خاصیت ضد باکتریایی مؤثر بوده است. همچنین، اندازه­ی نانو ذرات در حضور عصاره­ی آبی برگ گیاه حنا، 5/8 نانومتر به­دست آمد. نتایج این پژوهش نشان می­دهد که نانو ذرات می­توانند در حوزه­ی کشاورزی ارگانیک مورد توجه قرار گیرند.

چکیده امروزه از روش­های نوین در جهت کنترل آفات و بیماری­های گیاهی به ویژه برای تولید محصولات ارگانیک، استفاده از مواد و ترکیبات طبیعی با منشاء میکروبی و گیاهی است. در این مطالعه اثر ضد باکتری نه اسانس گیاه سازیل، داتوره، زوفا، زربین، خون فام، سرخدار، شمشاد، همیشک و خاس با غلظت­های مختلف (5/12 درصد، 25 درصد، 50 درصد و 100 درصد اسانس خالص)  بر روی سه باکتری Pseudomonas syringae pv. Syringae عامل بیماری شانکر درختان میوه هسته دار، Rathayibacter tritici عامل خوشه صمغی گندم و E.coli به روش دیسک دیفیوژن در قالب طرح فاکتوریل کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفت. ترکیبات موجود در اسانس با استفاده از کروماتوگرافی گازی متصل به شناساگر طیف نگار جرمی (GC-MS) شناسایی شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که نوع گونه گیاهی، غلظت اسانس، نوع باکتری و اثرات دوگانه و سه گانه در سطح یک درصد معنی دار است. نتایج نشان داد که بیشترین اثر ضدباکتری مربوط به هاله بازدارنده اسانس سازیل با میانگین 3/13 میلی­متر برای  E.coli می باشد. بخشی از اسانس سازیل توسط  GC-MSمورد آزمایش قرار گرفته و 14 ترکیب شناسایی شد. بیشترین و کمترین میزان ترکیبات ضد باکتری به ترتیب مربوط به Menthol (41%)، Menthone  (12%) و Pulegone (8%) می­باشد. با توجه به نتایج، اسانس گیاه سازیل می­تواند به عنوان یک سم بیولوژیک برای کنترل بیماری­های گیاهی مورد استفاده قرار گیرد.