زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده تاثیر کاربرد پرولین و اسید گاما آمینوبوتیریک (گابا) بر خصوصیات کمی و کیفی بابونه (Matricaria chamomilla L.) تحت تنش کم‌آبیاری در شرایط گلخانه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفت. تیمارهای آزمایش شامل دو سطح آبیاری( 70 و 100 درصد ظرفیت زراعی) به‌عنوان فاکتور اصلی و دو سطح پرولین (5/0 و 1 میلی‌مولار) و اسید گاما آمینوبوتیریک (گابا) (5/0و 1 میلى‌مولار) به همراه شاهد (آب مقطر) به‌عنوان فاکتورهای فرعی به‌کار برده شدند. نتایج نشان داد بیشترین مقدار کلروفیل a (40/1 میلی‌گرم برگرم) در سطح آبیاری 100 درصد ظرفیت زراعی با پرولین 1 میلی‌مولار مشاهده شد. کاربرد برگی 5/0 میلی‌مولار پرولین در سطح آبیاری 70 درصد ظرفیت زراعی، بیش‌ترین مقدار فنل (78/4 میلی‌گرم اسید گالیک بر یک گرم وزن خشک) و بیش‌ترین مقدار آنتی‌اکسیدان کل (75/51 درصد) را موجب شد. بیش‌ترین مقدار فلاونوئید (49/1 میلی‌گرم کوئرستین بر گرم وزن خشک گیاه) در تیمار اسید گاما آمینوبوتیریک (گابا) 5/0 مولار بدست آمد و بیش‌ترین وزن هزار دانه (148 میلی‌گرم) در پرولین 1 میلی‌مولار در تنش آبی 100 درصد ظرفیت زراعی نسبت به شاهد حاصل شد. در این آزمایش تیمار 5/0 میلی‌مولار پرولین و 5/0 میلی‌مولار گابا بهترین نتایج را در تعدیل اثرات تنش خشکی داشتند.

چکیده آویشن یکی از گیاهان دارویی مهم است که هم بصورت طبیعی در بخش های زیادی از مراتع ایران می روید و هم بصورت وسیعی در ایران و جهان کشت می شود. با توجه به قرار گرفتن کشور ایران در منطقه خشک و نیمه خشک و میزان کم بارندگی در کشور لازم است تحقیقاتی به منظور افزایش تحمل تنش خشکی در گیاهان زراعی و دارویی انجام شود.  تنش خشکی علاوه بر کاهش محصولات زراعی در ایران موجب کاهش میزان تولید و نیز کیفیت گیاهان دارویی نیز می شود. به همین دلیل به منظور بررسی مکانیسم های تحمل تنش خشکی در آویشن و بررسی امکان افزایش تحمل به خشکی در این گیاهان دارویی با ارزش، فعالیت تعدادی از آنزیم های آتی اکسیدان بعنوان یکی از راهکارهای مقابله با تنش خشکی در گیاه آویشن خوراکی (Thymus vulgaris L.)  در یک آزمایش کاملا نصادفی مورد بررسی قرار گرفت. نشاهای آویشن پس از رشد کافی در گلدان های حاوی خاک مناسب تحت تیمار های آبیاری 80% (شاهد)، 60% و 40% ظرفیت زراعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد تیمار خشکی اثر معنیداری بر میزان پروتئین های محلول کل و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان داشت. تحت تنش خشکی 60% و بخصوص 40% مقدار پروتئین های محلول کاهش یافت. فعالیت آنزیم کاتالاز تحت تنش خشکی نسبت به شاهد افزایش یافت که بیشترین مقدار آن در تنش 60% بود. فعالیت پراکسیداز تحت تنش خشکی تغییر معنیداری نکرد(60%) یا کاهش یافت (40%). بعنوان نتیجه گیری کلی می توان گفت که یکی از مکانیسم های تحمل تنش خشکی در آویشن افزایش فعالیت برخی از آنزیم های آنتی اکسیدان از جمله کاتالاز می باشد. 

چکیده به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر رشد رویشی و خصوصیات فیزیولوژیکی گل محمدی، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل با 12 تیمار (سه سطح نانوزئولیت و چهار تیمار رطوبتی) در سه تکرار در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در شرایط فضای مسقف با نور کافی به اجر درآمد. پس از تعیین ظرفیت زراعی و نقطه پژمردگی خاک، بر اساس رطوبت خاک، وزن مرجع در شرایط ظرفیت زراعی تعیین و تیمار خشکی اعمال شد. پس از اعمال تنش، فاکتورهای مختلف مورفولوژی: رشد قطری، ارتفاع نهال، تعداد برگ، سطح برگ، بیوماس اندام هوایی و زمینی اندازه‌گیری شد نتایج نشان داد که نتایج نشان داد که بیشترین وزن کل گیاه و وزن خشک اندام­های هوایی گل محمدی در تیمار 10 گرم نانو زئولیت و دور آبیاری 4 روز بدست آمده است. اثر متقابل فاکتورهای نانوزئولیت و دور آبیاری بر وزن تازه و خشک برگ  معنی­دار و در تیمار10 گرم نانو زئولیت و دور آبیاری 4 روز به حداکثر خود رسیدند. کاربرد نانوزئولیت بر تعداد، طول، حجم و وزن خشک ریشه گل محمدی معنی ­دار و مصرف 10 گرم نانوزئولیت باعث بهبود این شاخص­ها شد. دور  آبیاری در تمام شاخص­های اندازه گیری شده به غیر از وزن خشک اندام هوایی، تعداد ریشه، ارتفاع گیاه و محتوای نسبی آب برگ اثر معنی­داری نشان داد. در مجموع می­توان نتیجه گیری کرد که استفاده از نانوزئولیت در غلظت­ های پایین باعث بهبود شاخص­های رشدی شده و کاربرد فراتر از حد مطلوب به­دست آمده برای گیاه گل محمدی که مقاوم به خشکی می­باشد اثرات نامطلوب به همراه دارد.

چکیده گیاه پروانش گیاهی چند ساله و دارویی از تیره خرزهره است.یکی از روش­های بهبود شرایط رویشی در مناطق خشک و بیابانی بررسی همزیستی ریشه گیاهان با قارچ میکوریزا می باشد. به همین منظور تحقیق حاضر بصورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک­های کاملا تصادفی با چهار تکرار در گلخانه پژوهشی دانشگاه یزد انجام شد.فاکتور های مورد بررسی شامل 1- تیمار قارچ با دو سطح (قارچدار و بدون قارچ) 2- تیمار تنش خشکی (شامل 100%، 75%، 50%، 25%) در نظر گرفته شد. بعد از گذشت سه ماه گلدانها تخریب و ویژگی های مرفولوژیکی شامل تعداد برگ، ارتفاع ساقه، اندازه بزرگ ترین طول ریشه، تعداد شاخه فرعی، شادابی و وزن تر و خشک اندام هوایی و ریشه، نسبت وزن خشک ریشه به اندام هوایی و نیز درصد کلونیزاسیون ریشه مورد اندازه گیری قرار گرفت.نتایج نشان داد تیمار قارچ به­جز نسبت ریشه به اندام هوایی به طور معنی داری وزن تر اندام هوایی، بزرگترین طول ریشه و شادابی را کاهش می دهد (05/0>p). با افزایش تیمار خشکی ارتفاع، تعداد برگ، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، بزرگترین طول ریشه و شادابی به طور معنی داری کاهش یافت (05/0>p). نتایج نشان داد که این نوع قارچ در این مطالعه بیشترین تاثیر را بر روی اندام زیر زمینی و ریشه گیاه داشته و بیشترین مواد غذای و آب صرف تولید ریشه جهت استقرار بهتر گیاه شده است بنظر می­رسد با ادامه روند به سال ها بعد با افزایش حجم ریشه و کلونیزاسیون با قارچ های میکوریزا تغییرات مثبت بیشتری در گیاه پروانش اتفاق بیافتد.