زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده مامیران (Chelidonium majus) گیاهی دارویی از تیره Papaveraceae‌، سرشار از مواد آلکالوئیدی و فنولی می‌باشد که اثرات ضد میکروبی، ضد ویروسی، ضد توموری و ضد التهابی دارد. در این پژوهش برای بررسی خواص ضد باکتریایی گیاه مامیران، از عصاره متانولی قسمت هوایی گیاه (برگ و ساقه) در 3 غلظتmg/ml 50، 100 و 150 (میلی‌گرم ماده خشک/ میلی‌لیتر حلال)) در برابر سویه ها Pseudomonas Syringae pv.syringae، Xanthomonas campestris pv. Campestris و Rathayi bactertritici استفاده شد. فعالیت ضد باکتریایی برر اساس قطر هاله ممانعت کننده از رشد با روش سنجش انتشار دیسک مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج تجزیه واریانس تأثیرر عصاره‌های متانولی بخش‌های هوایی گیاه بر روی سه سویه باکتری در روش انتشار دیسک نشان داد که اثر عصاره‌های متانولی معنی‌دار می‌باشد. غلظت mg/ml150 بیش‌ترین اثر بازدارندگی را روی سه سویه باکتری داشت. حساس‌ترین باکتری به عصاره مامیران باکتری Rathayi bactertritici با میانگین قطر هاله581/2 میلی‌متر (براساس دادهه استاندارد) و مقاوم‌ترین باکتری Pseudomonas syringae pv. syring با قطر هاله 44/22 تشخیص داده شد.

چکیده رشد پاتوژن‌های درون شیشه‌ای یکی از مهمترین مشکلات در مراحل ریزازدیادی گیاهان می‌باشند، بنابراین اولین مرحله از کشت بافت گندزدایی مواد گیاهی است. این پژوهش با هدف بهینه کردن گندزدایی ریزنمونه‌های توت‌فرنگی با استفاده از اسانس‌های مختلف (اوژنول، کارواکرول و تیمول) در قالب چهار آزمایش انجام گرفت: 1-گندزدایی ریزنمونه با 0/5 درصد اسانس‌ها در زمان‌های صفر، 30، 60، 90 و 120 ثانیه 2- گندزدایی ریزنمونه با 0/5 درصد اسانس‌ها در زمان‌های صفر، 5، 10 و 20 دقیقه 3- گندزدایی ریزنمونه با یک درصد اسانس‌ها در زمان‌های صفر، 5، 10 و 20 دقیقه 4- اسپری برگی با 5/0 درصد اسانس‌ها منظور کاهش پاتوژن‌های گیاهان مادری. نتایج نشان داد تیمول بیشترین و اوژنول کمترین بازدارندگی رشد میکروبی را داشت. گندزدایی ریزنمونه با کارواکرول 0/5 درصد به مدت 10 دقیقه، 83 درصد بازدارندگی آلودگی باکتریایی را فراهم کرد. همچنین تیمول 0/5 درصد به مدت 10دقیقه در حذف آلودگی‌های قارچی در کشت درون شیشه‌ای نتایج موثری داشت.

چکیده به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی 15 جمعیت گیاه دارویی زنیان از 15 آغازگر RAPD استفاده شد. آغازگرهای TIBMBC02، TIBMBA06 و TIBMBC06 با 4 الل کمترین تعداد و آغازگر TIBMBA09 با 11 الل بیشترین تعداد الل داشتند. بیشترین میزان شاخص چندشکلی با میزان 9/0 مربوط به آغازگر TIBMBA09 و کمترین میزان شاخص چندشکلی با میزان 4/0 مربوط به آغازگر TIBMBC15، بیشترین میزان شاخص مارکری با میزان 07/9 مربوط به آغازگر TIBMBA09 و کمترین میزان شاخص مارکری با میزان 63/1 مربوط به آغازگر TIBMBA06، بیشترین میزان تعداد الل مؤثره، شاخص تنوع شانن و شاخص تنوع نی به ترتیب 9/1، 673/0 و 48/0 متعلق به آغازگر TIBMBB12 و کمترین میزان تعداد الل مؤثره، شاخص تنوع شانن و شاخص تنوع نی به ترتیب 15/1، 258/0 و 134/0 متعلق به آغازگر TIBMBA09 بود. بر اساس ماتریس تشابه نی و لی و جاکارد کمترین میزان تشابه مربوط به ژنوتیپ­های زنیان اردبیل با زنیان بروجرد، قم و بشرویه مشاهده و همچنین تغییرات درون و بین جمعیت‌ها با استفاده از تجزیه واریانس مولکولی نشان داد که 85 درصد کل تغییرات ژنتیکی درون جمعیت‌ها وجود دارد. تجزیه خوشه‌ای جمعیت‌ها را در چهار گروه مختلف قرار داد که ارتباط متوسط بین فاصله ژنتیکی و فاصله جغرافیایی را در بین جمعیت‌ها نشان داد.

چکیده سویا گیاهی صنعتی و دارویی است که از دانه‌‌ی آن روغن خوراکی و از کنجاله‌ی آن غذای دام و طیور تهیه می‌شود.  از خواص دارویی سویا می توان به اثرات ضد سرطانی آن اشاره کرد. در این تحقیق علاوه بر آنالیز عصاره‌ی متانولی دانه‌های سویا بوسیله‌ی دستگاه GC/MS، اثرات ضد باکتریایی و ضد قارچی آن نیز مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از GC/MS، تعداد 47 ترکیب را با اولویت حجمی؛ (Z,Z)-9-12- اکتادکادیانوییک اسید(44/89 درصد)، 9- اکتادکانوییک اسید متیل استر (13/58 درصد)، هگزادکانوییک اسید متیل استر (11/34 درصد)، متیل لینولنات (6/81 درصد)، اکتادکانوییک اسید متیل استر (3/69 درصد) وn– هگزادکانوییک اسید (2/61 درصد) نشان داد. عصاره‌ی متانولی این گیاه با غلظت 0/5 گرم برمیلی‌لیتر دیمتیل سولفوکسید اثرات بازدارندگی بسیار خوبی برعلیه باکتری‌های گرم مثبت استافیلوکوکوس ائورئوس، باسیلوس سوبتیلیس، رتای باکتر توکسیکوس و باکتری گرم منفی سودوموناس سیرینجای نشان داد. علاوه بر این در مهار قارچ پریکولاریا اریزا، عامل بیماری بلاست برنج نیز تاثیر خوبی داشت. 

چکیده استویا با نام علمی Stevia rebaudiana Bertoni دارای منبع گلیکوزیدهای دی‌ترپن از جمله استویوزید و گلیکوزید بوده که حدود 100 تا 300 برابر شیرین‌تر از شکر می‌باشد. به علت درصد جوانه‌زنی پایین بذور استویا، می‌توان از تکنیک کشت بافت، برای تکثیر این گیاه با ارزش کمک گرفت. پژوهش حاضر با هدف مطالعه تاثیر تنظیم کننده‌های رشد گیاهی اکسین و سیتوکینین بر کالوس‌زایی و باززایی گیاه استویا به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در سال 94-1393 به اجرا در آمد. تیمارهای آزمایش القای کالوس شامل سه اکسین 2,4-D، IBA و NAA به همراه سیتوکینین BAP بود. تیمارهای آزمایش باززایی مبتنی بر کالوس شامل سه سیتوکینین BAP، Kin و TDZ به همراه اکسین NAA بود. نتایج نشان داد که ترکیب، نسبت و غلظت تنظیم کننده‌های رشد روی صفات مختلف در کالوس‌زایی و باززایی گیاه استویا  موثر است. همچنین نتایج این تحقیق نشان داد که صفات مختلف کالوس‌زایی و باززایی مانند درصد القای کالوس، وزن تر کالوس، قطر کالوس، درصد باززایی و تعداد نوساقه تولید شده در هر ریزنمونه، می‌توانند متاثر از تنظیم کننده‌های رشد گیاهی باشند.

چکیده رشد و تولید گیاهان در اکوسیستم ها و رویشگاه‌های طبیعی مختلف، تحت تاثیر عوامل مختلف ازجمله ارتفاع از سطح دریا قرار دارد. پیرو با نام علمی Juniperus communis گیاهی همیشه سبز متعلق به تیره سرو و بومی اروپا می‌باشد و از مهمترین گیاهان رویشی ایران محسوب می‌شود. در این تحقیق به بررسی ترکیبات عصاره این گیاه در چهار رویشگاه مراتع ییلاقی هزارجریب بهشهر پرداخته شد. در هر رویشگاه در طول یک ترانسکت 100 متری به فواصل 30 متر از سه نقطه به طور تصادفی از پایه‌های مورد نظر مخروط گیاه جمع آوری شدند. سپس نمونه‌ها در هوای آزاد تحت سایه، خشک شد. عصاره گیاه با استفاده از روش استخراج با متانول جمع آوری شد و جهت شناسایی ترکیبات از دستگاه کروماتوگرافی گازی– طیف سنج جرمی (GC/MS) استفاده شد. جهت بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک و ارتباط آنها با کمیت و کیفیت عصاره نیز از خاک مجاور گیاه تا عمق 30 سانتیمتری نمونه برداری شد. در مجموع 31 ترکیب در عصاره مخروط شناسایی شدکه از این میان ترکیبات Sabinene، α-pinene، Germacrene D، Limonene و Diallyl phthalate دارای بیشترین مقدار بودند. رویشگاه فقط بر ترکیب α-Bisabolol موجود در عصاره مخروط اثر معنی‌داری داشت. ترکیبات دیگر تحت تاثیر رویشگاه نبودند. ترکیبات β-Thujene، Cinnamaldehyde،α-Terpinene ،  Dehydroabietic acid و  Trans Caryophyllene به طور انحصاری فقط در یک رویشگاه مشاهده شد. همچنین میان 11 ترکیب با عناصر خاک همبستگی معنی‌داری مشاهده شد.