زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده جنس آویشن (Thymus ssp) ازجمله گیاهانی با پراکنش مدیترانه‌ای می باشد این گیاه حدود ۳۵۰ گونه دارد و در ایران ۱۴ گونه گیاه معطر و چند ساله دارد که بیشتر در مناطق کوهستانی رشد می کند و با دارا بودن بیش از 20 نوع ترکیب شیمیائی عمده شناخته‌شده تاثیر مهمی در درمان و سلامت و صنایع مختلف دارد. درصد اسانس آویشن بین 0.8 تا 1.4 متغیر می باشد و بیشترین اجزاء آن شامل ترکیبات فنلی، مونوترپن‌ها و سسکوئی‌ترپن‌ها می‌باشد. تیمول جزء اصلی ترکیبات فنلی در گیاه آویشن است. از برگ آویشن در فرآورده های غذایی و همچنین از اسانس گیاه در نوشیدنی‌ها و صنایع دارویی, بهداشتی و آرایشی استفاده متنوعی می‌شود. روغن آویشن دارای خواصی نظیر ضد اسپاسم, بادشکن, ضدقارچی, ضد باکتریایی, ضدعفونی کننده, ضد کرم, ضد رماتیسم, خلط آور, آنتی اکسیدان, نگهدارنده طبیعی غذا و تأخیر دهنده پیری پستانداران می باشد. اسانس آویشن از جمله ده اسانس معروف می باشد که جایگاه خاصی در تجارت جهانی دارد در این پژوهش مروری کلی بر تحقیقات و یافته های علمی بویژه گونه ها و تنوع مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی جنس آویشن می باشد تا کنون تحقیقات زیادی بر روی این جنس صورت گرفته است ولی به لحاظ تنوع بالای گونه های این جنس و همچنین اثرات اقلیمی و اکولوژیک متنوع و زیر گونه های فراوان ویژگی‌های فیتوشیمیایی بسیار متنوع در این جنس جمع بندی مناسبی در این خصوص وجود ندارد امید است با جمع بندی یافته های محققین بتوان افقی جدید در بررسی گونه های اندمیک ایران و ارقام پربازده جهانی گشود.

چکیده مرزه سهندی یکی از گیاهان خانواده نعناعیان و بومی ایران است که در شمال غرب و غرب کشور پراکندگی دارد.به عنوان ادویه و طعم دهنده مواد غذایی در صنایع کنسرو و نوشابه و فرآوری گوشت استفاده می شوداین گیاه اثرات دارویی داشته،آرام بخش و خواب آور می­باشد، به منظور بررسی ترکیبات اسانس در رویشگاه ارتفاعات  کوه بلقیس واقع در جنوب غرب استان زنجان  پس از انتخاب نمونۀ مناسب گیاهی  کل پیکرۀ رویشی گیاه در مرحلۀ تمام گل گیاه  برداشت و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی(GC-MS) مورد شناسایی و اندازه­گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل بیان داشت که اسانس حاصل از پیکرۀ رویشی خشک گیاه دارای رنگ سفید مایل به زرد با بازده 4/3 درصد بود، نتایج نشان داد که اسانس این گیاه در دامنه کوه بلقیس در ارتفاع مورد نظر از 46 ترکیب تشکیل شده است که 22 ترکیب نماینده 61/89 درصد کل اسانس بودند. مهمترین ترکیبات اصلی شناسایی شده و غالب در اسانس عبارتند از:  دی لیمونین(6.54%)، 1و8-سینئول (اکالیپتول) (67/16%)،ال-منتون(12/9)،4-کارن(78/5)، آلفاتریپنول(28/5)،پولگون(94/7) ،کارواکرول(02/6) بودند.یافته­های این پژوهش در خصوص گیاه مرزه سهندی برای اولین بار در زنجان نشان داد که ترکیب شیمیایی این گیاه بسیار پر تعداد و متنوع در شرایط اقلیمی مورد بررسی می باشد.

چکیده Achillea vermicularis Trin. It belongs to the genus Achillea and the family Asteraceae, which is widely used in traditional medicine, especially in the treatment of arthritis, gastritis, asthma and liver diseases. From selecting a suitable plant sample, the whole vegetative body of the plant was harvested in the whole stage of flowering and after drying in room shade, it was powdered as a homogeneous mixture and its essential oil was extracted by distillation with water. Then, the components of the essential oil were identified and the amount of the components was identified using a gas chromatography device connected to a mass spectrometer. The results showed that the essential oil obtained from the dry vegetative body of the plant was white with a yield of 0.74%. (Table 1). The most important main compounds identified in the essential oil are: due to the high level of camphor (17.36%) and also bornel acetate (22.17%) which is a precursor to camphor and also the valuable substance 1 and 8-cineole (18.89%). The present study showed Zanjan city has a very good potential for producing yarrow.

چکیده مقاومت باکتریایی ازجمله معضلات امروز دنیای پزشکی و درمان محسوب می­شود. تلاش­های بسیاری برای یافتن روش­های جایگزین در جریان است که یکی از آنها استفاده از ظرفیت گیاهان بومی هرمنطقه می­باشد. در این مطالعه به منظور بررسی خواص ضدباکتریایی  اسانس پیکرۀ رویشی بومادران بیابانی نمونه های پیکرۀ رویشی گیاه جمع آوری و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه­گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. مهمترین ترکیبات موثر با فعالیت آنتی میکروبی این گیاه2-بورنانون(36/12%)، کامفور(87/6%)،3-کارن(35/5%) بودند، خواص ضدمیکروبی با استفاده از روش دیسک دیفیوژن تعیین و مقایسه گردید، رنج هاله عدم رشد از 9 تا 40 میلی­متر متغیر بود، اسانس  با هاله عدم رشد 40 میلی­متر بیشترین تاثیر را دربرابر استافیلوکوکوس اورئوس حتی درمقایسه با کلیندامایسین داشت هرچند اسانس روی سودوموناس آئروژینوزا تاثیری نداشتند و نتوانستند رشد آن را مهارکنند. بطورکلی اسانس­ها تاثیر بهتری روی باکتری­ گرم مثبت نسبت به باکتری گرم منفی داشتند.