زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده بومادران‌ها گیاهانی متعلق به تیره کاسنی Asteraceae و جنس Achillea بوده که در جهان بیش از 115گونه از این جنس وجود دارد و دارای 19 گونه علفی در ایران می‌باشد که اغلب معطر هستند و حدود3 تا 4 گونه آن بصورت دارویی مصرف می گردد.با توجه به تغییرات ترکیبات مواد موثرۀ گیاهان در شرایط اقلیمی مختلف جهت بررسی ترکیبات شیمیایی بازده و کمیت و کیفیت اسانس سه گونه جنس بومادران شامل Achillea wilhelmsii C. Koch, Achillea tenuifolia Lam, Achillea millefolium در شرایط زنجان مورد بررسی قرار گرفت ،به منظور در ارتفاعات شمالی شهر زنجان پس از انتخاب نمونۀ مناسب گیاهی کل پیکرۀ رویشی گیاه در مرحلۀ تمام گل گیاه برداشت و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه-گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل بیان داشت که اسانس حاصل از Achillea wilhelmsii C. Koch دارای رنگ زرد با بازده 89/0 درصد بود، نتایج GC-MS نشان داد که اسانس این گیاه در منطقه مورد نظر ازترکیب 106 ماده تشکیل شده است که 15 ترکیب نماینده 64/54 درصد کل اسانس بودند، در بررسی اسانس گیاه, Achillea tenuifolia Lam مشخص گردید که 20ماده 54.37درصد اسانس را تشکیل داده است همچنین اسانس گیاه Achillea millefolium دارای رنگ سفید با بازده 74/0 درصد بود که 47 ترکیب 81.05 درصداسانس را بخود اختصاص داد.

چکیده گیاه بومادران هزار برگ با نام علمی  Achillea millefolium  متعلق به جنس  Achillea و خانوادۀ Asteraceae می باشد که به علت تنوع رویشگاه و پراکندگی وسیع در کشور یکی از شناخته­ترین  و در دسترس­ترین گونه­های جنس بومادران می­باشد که مورد مصرف  در طب سنتی بویژه درمان التهابات دستگاه گوارش دارد، به منظور بررسی ترکیبات اسانس در رویشگاه همایون واقع در ارتفاعات شمالی شهر زنجان پس از انتخاب نمونۀ مناسب گیاهی، کل پیکرۀ رویشی گیاه در مرحلۀ تمام گل برداشت و پس از خشک شدن در سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه­گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل نشان داد که اسانس حاصل از پیکرۀ رویشی خشک گیاه دارای رنگ سفید با بازده 74/0 درصد بود، نتایج GC-MS نشان داد که اسانس این گیاه در منطقه مورد نظر ازترکیب 105 ماده تشکیل شده است که 10 ترکیب نماینده 78/50 درصد کل اسانس بودند .مهمترین ترکیبات شناسایی شده در اسانس عبارت از: بتا-پینئین (71/4%)، 1و8-سینئول (اکالیپتول) (64/8%)، (+)2بورنانون (57/2%) ،بورنئول (23/4%)، کاریوفیلین (11/2%) ، بتانرولیدول (78/7%)، کاریوفیلن­اکسید (89/4%)، فرانسول (87/9%)، 7-اپی–ایودیسمول (46/2%)و کسانیل استات (52/3%) بودند. سزکوئی­ترپن فرانسول برای اولین بار از این گیاه در منطقۀ زنجان با مقدار 87/9 درصد گزارش گردید که به علت اثرات ضد توموری آن شایان توجه می­باشد.

چکیده به منظور بررسی ترکیبات اسانس پیکرۀ گیاه Achillea wilhelmsii C. Koch در شرایط رویشگاههای طبیعی زنجان نمونه های پیکرۀ رویشی گیاه در تیر ماه سال 1398 در مرحلۀ تمام گل جمع آوری و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج و توسط سولفیت سدیم انهدرید آبگیری گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه­گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل بیان داشت که اسانس حاصل از پیکرۀ رویشی خشک گیاه دارای رنگ زرد با بازده 89/0 درصد بود، نتایج GC-MS نشان داد که اسانس این گیاه در منطقه مورد نظر ازترکیب 106 ماده تشکیل شده است که 15 ترکیب نماینده 64/54 درصد کل اسانس بودند، مهمترین ترکیبات اصلی شناسایی شده در اسانس عبارت از: آلفا- توجن (21/2%)کامفن (38/2%)، سابینین (53/0%)، 1و8-سینئول (اکالیپتول) (71/5%)، تریپینین4-ال (55/2%)، نونانال (25/4%)، کامفور (87/9%)، (+)2بورنانون (59/5%)، اندوبورنئول (05/4%)، آلفاتریپنول (46/2%)، روزفوران (52/3%)، کاریوفیلین (64/0%)، آلفافرانسن (83/1%)، تریپینولن (44/3%) و کاریوفیلن­اکسید (62/5%) بودند.