بررسی اثر زمان برداشت بر برخی ترکیبات فیتوشیمیایی و تغییرات کمیت و کیفیت اسانس گیاه دارویی رزماری(Rosmarinus officinalis L.)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده کشاورزی، گروه علوم باغبانی

2 دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز

10.30470/jmpb.2026.2081099.1165
چکیده
رزماری (Rosmarinus officinalis L.) گیاهی دارویی، چندساله و همیشه‌ سبز از خانواده نعناعیان(Lamiaceae) است که به دلیل غنی بودن از ترکیبات فنولی، فلاونوئیدی و ترپنوئیدی، از اهمیت دارویی و صنعتی بالایی برخوردار است. سازگاری رزماری با شرایط محیطی مختلف، توجه محققان را به عنوان منبعی غنی از ترکیبات ارزشمند جلب کرده است. این پژوهش با هدف بررسی اثر زمان برداشت بر رشد، ویژگی‌های فیتوشیمیایی، عملکرد، کمیت و کیفیت اسانس رزماری انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 3 تیمار تاریخ برداشت شامل فروردین، خرداد و تیرماه و 5 تکرار در طی سال زراعی 02- 1401 در مزرعه رزماری شهرستان گتوند استان خوزستان انجام گرفت. آنالیز اسانس با استفاده از GC–MS انجام شد. طبق نتایج تجزیه واریانس اثر زمان برداشت بر وزن تر و خشک گیاه، فلاونوئید، درصد و عملکرد اسانس معنی‌دار بود و بر میزان فنل کل و ظرفیت آنتی اکسیدانی معنی‌دار نبود. بیشترین وزن تر و خشک گیاه در خردادماه، بیشترین میزان فلاونوئید در فروردین‌ماه و بیشترین درصد و عملکرد اسانس در تیرماه به‌دست آمد. ترکیب شیمیایی اسانس در زمان‌های مختلف برداشت تغییر کرد و فراوانی نسبی برخی ترکیبات اصلی تحت تأثیر زمان برداشت قرار گرفت. آنالیز اسانس در مجموع 30 ترکیب را شناسایی کرد که مهم‌ترین ترکیبات شامل آلفا-پینن، بورنئول، بورنیل‌استات و کامفور بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که زمان برداشت یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر کمیت و کیفیت اسانس رزماری بوده و برداشت در تیرماه برای تولید اسانس تحت شرایط اقلیمی استان خوزستان مناسب‌ترین زمان است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات