دوره و شماره: دوره 6، دوم، اسفند 1399 
تعداد مقالات: 6

بهینه‌سازی القاء کالوس در گیاه دارویی رازیانه ( Foeniculum vulgare )

صفحه 1-18

علی صارمی راد، رویا آذرکیش، سمیرا عباسی

چکیده اثرات جانبی کم‌تر گیاهان دارویی در مقایسه با داروهای شیمیایی سبب شده است تا مورد توجه روزافزون واقع شوند. رازیانه به دلیل دارا بودن خواص درمانی متعدد و برخورداری از چندین ماده مؤثره ارزشمند دارویی در زمره گیاهان دارویی مهم و با ارزش قرار می‌گیرد. با توجه به اهمیت این گیاه از نظر دارویی و امکان تولید متابولیت‌های آن در شرایط درون شیشه‌ای، مطالعه عوامل مؤثر بر تولید این متابولیت‌ها ضروری است؛ ضمن این که می‌توان پروتکل کارآمدی برای باززایی غیرمستقیم و انتقال ژن نیز ارائه کرد. بدین منظور، پژوهشی به‌صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در سال 1397 انجام شد. عوامل مورد بررسی شامل ژنوتیپ (فرانسه و اصفهان)، محیط کشت MS غنی‌شده با تنظیم‌کننده‌های رشد 2,4-D (2،1 و 5 میلی‌گرم در لیتر) و BAP (0 (0/1، 0 و 0/5 میلی‌گرم در لیتر) و نیز بافت ریزنمونه (ریشه، هیپوکوتیل و کوتیلدون) بودند. صفات وزن تر کالوس، وزن خشک کالوس، اندازه کالوس و درصد القای کالوس اندازه‌گیری شدند. طبق نتایج حاصله، ریزنمونه هیپوکوتیل ژنوتیپ اصفهان در محیط کشت حاوی 1 میلی‌گرم در لیتر 2,4-D از بیش‌ترین وزن تر کالوس برخوردار بود. ژنوتیپ فرانسه در محیط کشت حاوی 0/5 میلی‌گرم در لیتر BAP وزن تر بالایی داشت. بیش‌ترین وزن خشک کالوس در ریزنمونه هیپوکوتیل ژنوتیپ فرانسه با محیط کشت غنی با 1 میلی‌گرم در لیتر 2,4-D و 0/5 میلی‌گرم در لیتر BAP حاصل شد. در خصوص ویژگی اندازه کالوس، ریزنمونه کوتیلدون قرار گرفته در محیط کشت غنی‌شده با 1 میلی‌گرم در لیتر 2,4-D بهترین واکنش را داشت. ریزنمونه کوتیلدون در تمامی ترکیب‌های تنظیم‌کننده رشد محیط کشت بهترین القاء کالوس را داشت.

اثرات ضد میکروبی اسانس بومادران بیابانی بر روی استافیلوکوکوس اورئوس وسودوموناس آئروژینوزا

اثرات ضد میکروبی اسانس بومادران بیابانی بر روی استافیلوکوکوس اورئوس وسودوموناس آئروژینوزا

صفحه 19-28

مهدی توکلی زاده، زهرا ترینیا، داود افشار، حسین ربی انگورانی

چکیده مقاومت باکتریایی ازجمله معضلات امروز دنیای پزشکی و درمان محسوب می­شود. تلاش­های بسیاری برای یافتن روش­های جایگزین در جریان است که یکی از آنها استفاده از ظرفیت گیاهان بومی هرمنطقه می­باشد. در این مطالعه به منظور بررسی خواص ضدباکتریایی  اسانس پیکرۀ رویشی بومادران بیابانی نمونه های پیکرۀ رویشی گیاه جمع آوری و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه­گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. مهمترین ترکیبات موثر با فعالیت آنتی میکروبی این گیاه2-بورنانون(36/12%)، کامفور(87/6%)،3-کارن(35/5%) بودند، خواص ضدمیکروبی با استفاده از روش دیسک دیفیوژن تعیین و مقایسه گردید، رنج هاله عدم رشد از 9 تا 40 میلی­متر متغیر بود، اسانس  با هاله عدم رشد 40 میلی­متر بیشترین تاثیر را دربرابر استافیلوکوکوس اورئوس حتی درمقایسه با کلیندامایسین داشت هرچند اسانس روی سودوموناس آئروژینوزا تاثیری نداشتند و نتوانستند رشد آن را مهارکنند. بطورکلی اسانس­ها تاثیر بهتری روی باکتری­ گرم مثبت نسبت به باکتری گرم منفی داشتند.

بررسی تاثیر کودهای شیمیایی و زیستی بر عملکرد و درصد اسانس نعناع فلفلی

بررسی تاثیر کودهای شیمیایی و زیستی بر عملکرد و درصد اسانس نعناع فلفلی

صفحه 29-45

سیف اله کاردگر، حسین مقدم، ناصر مجنون حسینی

چکیده به منظور بررسی کاربرد کودهای شیمیایی و زیستی بر صفات کمی و کیفی گیاه نعناع فلفلی پژوهشی به صورت کرت­های خرد شده در زمان با دو عامل  در قالب بلوک­های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه آموزشی­پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران (کرج)، در سال زراعی 98-1397 اجرا گردید. فاکتور اول تیمار کودهای شیمیایی و زیستی در 13 سطح ({A1= کود نیتروکسین (5kg/ha)، A2= کود نیتروکسین (10kg/ha)، B1= کود سوپرنیتروپلاس (5kg/ha)، B2= کود سوپرنیتروپلاس (10kg/ha)،  C1= کود بیوسولفور (5kg/ha)، C2= کود بیوسولفور (10kg/ha)،  D1= کود سوپرفسفات (5kg/ha)، D2= کود سوپرفسفات (10kg/ha)،  E1= کود اوره (75kg/ha)،  E2= کود اوره (100kg/ha)، F1= کود آهن (1kg/ha)، F2= کود آهن(1.5kg/ha)، S = شاهد (بدون کود){، و فاکتور دوم: زمان برداشت در دو سطح (برداشت اول و برداشت دوم)  اجرا گردید. نتایج آزمایش نشان داد که کاربرد کود زیستی و شیمیایی به طور معنی داری باعث افزایش همه صفات کمی و کیفی (ارتفاع، طول و تعداد گل آذین، عملکرد تر و خشک، سطح برگ، درصد و عملکرد اسانس) در سطح احتمال 1% شد. تیمار کودهای زیستی و شیمیایی باعث بهبود صفات کمی و کیفی نعناع فلفلی نسبت به تیمار شاهد (بدون کود) شد. بیشترین میزان ارتفاع، طول و تعداد گل آذین، عملکرد تر و خشک، سطح برگ، درصد اسانس در برداشت اول در تیمارهای  کود زیستی نیتروکسین به میزان 10 کیلوگرم در هکتار و تیمار کود شیمیایی اوره به میزان 100 کیلوگرم در هکتار به­دست آمد. همچنین بیشترین میزان صفات فوق در برداشت دوم مربوط به تیمار کود زیستی نیتروکسین به میزان 10 کیلوگرم در هکتار بود. کمترین میزان کلیه صفات کمی و کیفی نعناع فلفلی در برداشت اول و دوم در تیمار شاهد (بدون کود) به ­دست آمد.

پیش درآمدی بر شکل دهی زنجیره ارزش بادام کوهی با تاکید بر کاربردهای دارویی، غذایی و صنعتی آن

پیش درآمدی بر شکل دهی زنجیره ارزش بادام کوهی با تاکید بر کاربردهای دارویی، غذایی و صنعتی آن

صفحه 46-58

غلامرضا مجردی، زهرا صیادی

چکیده در سال های اخیر، در حوزه تحقیق و توسعه، مطالعات زیادی در ارتباط با رهیافت زنجیر ارزش و یا تحلیل این زنجیره انجام شده است. این پژوهش اسنادی نیز با هدف بررسی زنجیره ارزش بادام کوهی و با تاکید بر تولید محصولات غذایی، دارویی، مواد آرایشی و بهداشتی، و صنعتی به انجام رسید. بررسی رویشگاه های طبیعی بادام کوهی نشان می دهد که این محصول در نقاط مختلف کشور تولید می شود. اما بی توجهی به موضوع شکل گیری زنجیره ارزش و عدم سرمایه گذاری کافی در زمینه فرآوری علمی بادام کوهی، باعث شده تا این ماده با ارزش به صورت خام به بازار عرضه شود و فرصت های اقتصادی بیشماری در فرایند تبدیل آن به فراورده های متنوع از بین برود. میوه، ریشه، صمغ و روغن بادام کوهی از خواص غذایی، دارویی و صنعتی فراوانی برخوردارند که تنها با شکل گیری زنجیره ارزش بادام کوهی می توان از این مواد اولیه برای تولید محصولات متنوع و متعدد در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی، بهداشتی و حتی صنعتی استفاده کرد.

اثر پلی ساکارید استخراج شده از گیاه <i>Rosa canina</i> بر متیله شدن انسولین و Pdx1 در رت‌های دیابتی

اثر پلی ساکارید استخراج شده از گیاه Rosa canina بر متیله شدن انسولین و Pdx1 در رت‌های دیابتی

صفحه 59-70

ثریا سجادی مجد، غلامرضا بهرامی

چکیده از آنجایی­که متیلاسیون DNA نقش مهمی در توسعه پانکراس در زمان جنینی و بلوغ دارد، تنظیم این مکانیسم اپی ژنتیک می­تواند نقش مهمی در درمان دیابت داشته باشد. بنابراین الگوی متیلاسیون ژن های Ins-1 و Pax-4 در رت های دیابتی و درمان شده با ترکیب پلی ساکاریدی استخراج شده از گیاه Rosa canina مورد بررسی قرار گرفت. فرکشن پلی ساکاریدی از گیاه Rosa canina استخراج شد و با استفاده از تکنیک های NMR، FTIR و MS/MS آنالیز ساختاری انجام شد. ایجاد دیابت در رت­های نر ویستار با تزریق یک دوز STZ (60 mg/kg) انجام شد. بعد اتمام تیمار رت ها، پانکراس جدا شد و استخراج DNA انجام شد. تیمار بی سولفیت توسط کیت متیلاسیون DNA  انجام و میزان متیلاسیون توسط تکنیک MSP بررسی شد. ریل تایم PCR نیز جهت تعیین میزان متیلاسیون ژن ها انجام شد. آنالیز آماری توسط SPSSورژن 19 انجام شد. بر اساس آنالیز ساختاری، ترکیب استخراج شده یک ترکیب پلی ساکاریدی است. نتایج MSP و ریل تایم PCR نشان داد که میزان متیلاسیون فاکتورهای انسولین و Pax-4 در رت­های دیابتی درمان شده با پلی ساکارید به طور قابل توجهی کاهش می­یابد. نتایج به دست آمده نشان داد که میزان متیلاسیون ژن­های انسولین و Pax-4 در رت های دیابتی نسبت به رت های کنترل افزایش می یابد و درمان رت های دیابتی با پلی ساکارید منجر به کاهش میزان متیلاسیون فاکتورهای انسولین و Pax-4 می شود. بنابراین می توان پیشنهاد نمود که ترکیب پلی ساکاریدی از طریق تنظیم متیلاسیون ژنهای درگیر در فعالیت و بازسازی سلول های جزایر پانکراس می تواند در درمان دیابت موثر باشد.

پتانسیل آنتی اکسیدانی کینوا (<i>Chenopodium quinoa </i>) به عنوان یک غذای عملکردی

پتانسیل آنتی اکسیدانی کینوا (Chenopodium quinoa ) به عنوان یک غذای عملکردی

صفحه 71-79

اطهر السادات جوانمرد، فاطمه خاکدان

چکیده گیاه Chenopodium quinoa Willd. (یک غله کاذب متعلق به خانواده Amaranthaceae) در طول دو دهه گذشته توجه روزافزونی را به خود جلب کرده است. این گیاه علاوه بر اینکه یک غذای کامل است، به عنوان یک غذای عملکردی در نظر گرفته می­شود و مصرف آن خطر بیماری­هایی مانند دیابت، بیماری­های قلبی-عروقی، چاقی، بیماری­ های نورودژنراتیو و سرطان­ها را کاهش می­دهد. برخی اثرات مفید عصاره­های کینوا (دانه­ ها و برگ­ها) به فعالیت­ های آنتی­اکسیدانی آن نسبت داده می­شود که ناشی از ترکیبات فنولی، ویتامین­ ها، پلی­ ساکاریدها و حتی مواد معدنی موجود در آن است. برخی مطالعات نشان دادند که قدرت آنتی ­اکسیدانی عصاره­های کینوا دارای اثرات هم­افزایی با ویژگی­های ضدسرطانی آن است. واریته­های مختلف Chenopodium quinoa فعالیت­های آنتی ­اکسیدانی متفاوتی را نشان دادند که ممکن است نتیجه ژنوتیپ­ های متمایز، عوامل محیطی و روش­های سنجش فعالیت آنتی­ اکسیدانی مختلف باشد. در این مقاله مروری ترکیبات مختلف گیاه کینوا که دارای خاصیت آنتی ­اکسیدانی هستند، مورد بررسی قرار می­گیرند.