زیست فناوری گیاهان دارویی

اثر کاربرد زغال بر خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی گیاه مریم گلی (Salvia officinalis L.) تحت تنش کادمیوم

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2054994.1127

معصومه مهدوی، محمد مقدم

چکیده این مطالعه با هدف بررسی اثر سطوح مختلف زغال حاصل از چوب اقاقیا بر برخی خصوصیات رشدی، محتوای اسانس و جذب عناصر غذایی گیاه مریم گلی تحت تنش کادمیوم انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل سطوح مختلف زغال (0، 1 و 2 درصد وزنی خاک هر گلدان) و تنش کادمیوم در سه سطح 0، 30 و 60 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک بود که بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار در گلخانه تحقیقاتی گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد انجام گردید. نتایج حاصل نشان داد افزایش غلظت کادمیوم موجب کاهش معنی‌دار رشد گیاه مریم گلی از نظر ارتفاع، قطر ساقه، تعداد شاخه فرعی، سطح برگ،تعداد برگ، زیست توده و رشد ریشه گردید. تنش کادمیوم همچنین سبب کاهش محتوای اسانس و مقدار عناصر نیتروژن، فسفر، پتاسیم و افزایش میزان آهن، منگنز و کادمیوم در اندام‌های هوایی گیاه مریم گلی شد. استفاده از زغال با کاهش انتقال کادمیوم از ریشه به اندام‌های هوایی و بهبود جذب عناصر غذایی، اثرات مضر کادمیوم بر رشد گیاه را کاهش داد. در گیاهان تیمار شده با افزایش غلظت زغال، میزان اسانس سرشاخه‌های گل‌دار مریم گلی به‌طور معنی‌داری افزایش یافت. بیشترین اثر ذغال روی خصوصیات رشدی، میزان اسانس و غلظت عناصر غذایی در بالاترین غلظت استفاده شده (2 درصد وزنی خاک هر گلدان) و در گیاهان تحت تنش شدید کادمیوم مشاهده گردید.

مقاله مروری

مروری بر تنوع فیتوشیمیایی ترکیبات اسانسی گونه های جنس آویشن

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2055059.1129

عزیزاله خیری، حسین ربی انگورانی، نازگل حکمی

چکیده جنس آویشن (Thymus ssp) ازجمله گیاهانی با پراکنش مدیترانه‌ای می باشد این گیاه حدود ۳۵۰ گونه دارد و در ایران ۱۴ گونه گیاه معطر و چند ساله دارد که بیشتر در مناطق کوهستانی رشد می کند و با دارا بودن بیش از 20 نوع ترکیب شیمیائی عمده شناخته‌شده تاثیر مهمی در درمان و سلامت و صنایع مختلف دارد. درصد اسانس آویشن بین 0.8 تا 1.4 متغیر می باشد و بیشترین اجزاء آن شامل ترکیبات فنلی، مونوترپن‌ها و سسکوئی‌ترپن‌ها می‌باشد. تیمول جزء اصلی ترکیبات فنلی در گیاه آویشن است. از برگ آویشن در فرآورده های غذایی و همچنین از اسانس گیاه در نوشیدنی‌ها و صنایع دارویی, بهداشتی و آرایشی استفاده متنوعی می‌شود. روغن آویشن دارای خواصی نظیر ضد اسپاسم, بادشکن, ضدقارچی, ضد باکتریایی, ضدعفونی کننده, ضد کرم, ضد رماتیسم, خلط آور, آنتی اکسیدان, نگهدارنده طبیعی غذا و تأخیر دهنده پیری پستانداران می باشد. اسانس آویشن از جمله ده اسانس معروف می باشد که جایگاه خاصی در تجارت جهانی دارد در این پژوهش مروری کلی بر تحقیقات و یافته های علمی بویژه گونه ها و تنوع مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی جنس آویشن می باشد تا کنون تحقیقات زیادی بر روی این جنس صورت گرفته است ولی به لحاظ تنوع بالای گونه های این جنس و همچنین اثرات اقلیمی و اکولوژیک متنوع و زیر گونه های فراوان ویژگی‌های فیتوشیمیایی بسیار متنوع در این جنس جمع بندی مناسبی در این خصوص وجود ندارد امید است با جمع بندی یافته های محققین بتوان افقی جدید در بررسی گونه های اندمیک ایران و ارقام پربازده جهانی گشود.

مقاله پژوهشی

تاثیر تنش کم‌آبیاری و محلول‌پاشی با گاما آمینو بوتیریک اسید و اسپرمین بر رشد و برخی صفات فیزیولوژیکی ریحان رقم ویولتا (Ocimum basilicum var. Violeta)

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2073245.1155

لمیا Lamia، مریم سرخسی، ,وحید سرابی

چکیده چکیده: به‌منظور بررسی تنش کم‌آبیاری (ظرفیت زراعی، 50 و 30% ظرفیت زراعی) و محلول‌پاشی با گاما آمینو بوتیریک اسید (گابا) و اسپرمین (بدون محلول‌پاشی و 3 میلی‌گرم در لیتر) و کاربرد توام آن‌ها بر رشد و برخی صفات فیزیولوژیک ریحان آزمایشی اجرا گردید. بالاترین بیوماس گیاه در تیمار آبیاری در شرایط ظرفیت زراعی همراه با محلول‌پاشی همزمان اسپرمین و گابا مشاهده شد. بیشترین محتوای کلروفیل a، کلسیم، منیزیم، فسفر و پتاسیم در تیمار آبیاری در شرایط ظرفیت زراعی مشاهده شد. تیمار‌های آبیاری در شرایط ظرفیت‌ زراعی و 50% ظرفیت ‌زراعی موجب افزایش محتوای کلروفیل b و نیتروژن شد. آبیاری در 30 درصد ظرفیت زراعی موجب افزایش محتوای پراکسید هیدروژن، مالون دی‌آلدئید و افزایش پرولین شد. هرسه ترکیب مورد استفاده در محلول‌پاشی ( گابا، اسپرمین و مخلوط گابا + اسپرمین) موجب افزایش محتوای کلروفیل b، نیتروژن و پتاسیم شد. محلول‌پاشی همزمان گابا و اسپرمین موجب کاهش محتوای پراکسید هیدروژن و مالون دی‌آلدئید و افزایش محتوای کلروفیل a، پرولین، فنل، کلسیم، منیزیم، فسفر و محتوای اسانس در گیاه گردید. محتوای اسانس در تیمار آبیاری در 50% ظرفیت زراعی افزایش یافت. 16 جزء در اسانس ریحان شناسایی شد. متیل چاویکول (8/42-42/38 %) بیشترین جزء شناسایی شده در اسانس بود که بیشترین مقدار آن در تیمار آبیاری در 30 درصد ظرفیت زراعی با محلول‌پاشی همزمان گابا و اسپرمین مشاهده شد. نتایج حاصل از بررسی حاضر نشان‌دهنده‌ی تاثیر مثبت کاربرد همزمان گابا و اسپرمین بر صفات مورد مطالعه در گیاه تحت تنش کم‌آبیاری بود.

مقاله پژوهشی

مقایسه اجزای تشکیل دهنده اسانس، محتوای فنل و فلاونوئید کل موجود در اندام برگ و گل گیاه پولک (Stachys schtschegleevi)

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2065915.1148

سعید حضرتی، زهرا موسوی

چکیده با توجه به رشد روزافزون تقاضا برای گیاهان دارویی و اهمیت فزاینده آن‌ها در جامعه جهانی، مطالعه حاضر به بررسی ترکیبات شیمیایی اسانس و محتوای فنولی اندام‌ گل و برگ گیاه Stachys schtschegleevi (پولک) از خانواده نعناعیان، پرداخته است. نمونه‌های گیاهی از منطقه جلفا جمع‌آوری شده و اسانس‌ها با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج گردید. آنالیز ترکیبات شیمیایی اسانس‌ها با استفاده از کروماتوگرافی گازی (GC) و کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی (GC-MS) انجام شد. نتایج نشان داد که درصد اسانس در اندام گل 39 درصد بیشتر از برگ بود و تجزیه و تحلیل اسانس‌ها منجر به شناسایی 61 ترکیب در گل (39/98 درصد از کل ترکیبات) و 49 ترکیب در برگ (73/98 درصد از کل ترکیبات) گردید. و ترکیبات غالب در اندام گل شامل germacrene D (69/20 درصد)، α-cadinol (51/9 درصد)، α-muurolene (16/7 درصد)، n-hexadecanoic acid (93/5 درصد)، thymol (41/5 درصد)، spathulenol (77/4 درصد)، α-pinene (62/4 درصد) و β-pinene (4 درصد) بود و همچنین ترکیبات غالب اسانس برگ پولک شامل α-pinene (98/12 درصد)، germacrene D (92/11 درصد)، α-cadinol(90/7 درصد)، thymol (91/6 درصد)، n-hexadecanoic acid (82/4 درصد)، spathulenol (44/4 درصد) و α-muurolene (22/4 درصد) بودند. ارزیابی ترکیبات فنولی نشان داد که میزان فنل کل و فلاونوئید در گل (8/81 و 5/3 میلی‌گرم بر گرم عصاره خشک) بیشتر از برگ (10/56 و 3 میلی‌گرم بر گرم عصاره خشک) بود. بنابراین، اندام گل پولک به دلیل داشتن درصد اسانس بالاتر و غنای بیشتر در ترکیبات فنولی، برای کاربردهای صنعتی، به‌ویژه در زمینه اسانس‌گیری، مناسب‌تر از اندام برگ محسوب می‌شود.

مقاله پژوهشی

ارزیابی اثر ضدباکتریایی عصاره اتانولی برگ کنار (Ziziphus spina-christi) بر باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی در شرایط آزمایشگاهی

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2060837.1141

غلامرضا شریفی، فرح ناز ضیائی پور، حمیدرضا اخوان، رضا حاجی محمدی فریمانی

چکیده استفاده بی‌رویه و غیراصولی از ترکیبات ضدمیکروبی، سبب بروز سویه‌های نوپدید مقاوم به داروهای رایج شده‌اند. به همین دلیل ضروری است منابع جدیدی برای مبارزه با عوامل بیماری‌زای میکروبی، کشف و معرفی گردد. هدف این مطالعه بررسی اثر ضدباکتریایی عصاره اتانولی برگ کنار بر چهار باکتری اشریشیا کلی، استافیلوکوکوس اورئوس، استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس و کورینه‌باکتریوم گلوتامیکوم می‌باشد. غربال‌گری اولیه اثر ضدباکتریایی عصاره برگ کنار با روش انتشار دیسک انجام شد. در گام بعد، حداقل غلظت مهارکنندگی با استفاده از روش رقت‌سازی در میکروپلیت تعیین گردید و حداقل غلظت کشندگی نیز با کشت میکروبی مشخص شد. بر اساس نتایج، بیشترین اثر ضدباکتریایی عصاره برگ کنار بر کورینهباکتریوم گلوتامیکوم مشاهده شد. نتایج آزمون رقت‌سازی در میکروپلیت نشان داد که حداقل غلظت مهار کنندگی برای تمامی باکتری‌ها به جز اشریشیا کلی، غلظت 75 میلی‌گرم بر میلی لیتر عصاره می‌باشد. کمترین درصد زندهمانی در کورینه‌باکتریوم گلوتامیکوم و استافیلوکوکوس اپیدرمیدیس مشاهده شد. حداقل غلظت کشندگی دو باکتری اشاره شده برابر با 150 میلی گرم بر میلی‌لیتر بود. در مقابل، غلظت 300 میلی گرم بر میلی‌لیتر به عنوان حداقل غلظت کشنده اشریشیا کلی تعیین گردید. نتایج این پژوهش نشان داد عصاره اتانولی برگ کنار دارای خاصیت ضدباکتریایی قابل توجه بخصوص بر باکتری‌های گرم مثبت مورد مطالعه در این پژوهش داشت و می‌توان از عصاره اتانولی برگ کنار به عنوان منبع طبیعی برای توسعه داروهای ضدباکتریایی جدید استفاده کرد.

مقاله پژوهشی

تاثیر روش استخراج، نوع و غلظت حلال و زمان استخراج بر محتوای فنل کل، فلاونوئید کل و فعالیت ضداکسایشی عصاره‌های خرفه و کنار

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2060452.1140

غلامرضا شریفی، فرح ناز ضیائی پور، حمیدرضا اخوان، رضا حاجی محمدی فریمانی

چکیده گیاهان دارویی به واسطه داشتن ترکیبات زیست فعال مانند فنل‌ها و فلاونوئیدها، به عنوان منابع مهم ضداکسایشی شناخته می‌شوند که می‌توانند در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری‌ها موثر باشند. ترکیبات فنلی و فلاونوئیدی به دلیل داشتن خواص ضداکسایشی، ضدالتهابی و ضدسرطانی، توجه بسیاری از پژوهشگران را به خود جلب کرده‌اند. روش‌های استخراج عصاره گیاهان، به ویژه نوع حلال، درصد حلال و زمان استخراج، تاثیر قابل‌توجهی بر میزان و نوع ترکیبات استخراج شده دارند. در این پژوهش تاثیر روش‌های مختلف استخراج شامل خیساندن و امواج فراصوت، نوع و غلظت حلال (اتانول و متانول در غلظت‌های 50 و 70 درصد) و زمان استخراج (5 و 10 دقیقه) بر محتواهای فنل و فلاونوئید کل و خاصیت ضداکسایشی عصاره‌های گیاهان خرفه و میوه و برگ کنار مورد بررسی قرار گرفت. برای آنالیز آماری از آزمایش‌های فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی با دو تکرار استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشینه محتوای ترکیبات فنلی در عصاره گیاه خرفه با استفاده از روش خیساندن و حلال متانول 70% و زمان استخراج پنج دقیقه به دست آمد. همچنین، بیشترین محتوای فلاونوئید کل در عصاره برگ کنار در شرایط مشابه به دست آمد. در مورد فعالیت ضداکسایشی، بیشترین فعالیت در عصاره برگ کنار با استفاده از حلال اتانول 70% و زمان استخراج 10 دقیقه به دست آمد. این مطالعه نشان داد که بهینه‌سازی شرایط استخراج می‌تواند به طور قابل‌توجهی بر کارایی استخراج ترکیبات مفید از گیاهان دارویی تاثیر بگذارد و موجب تولید عصاره‌هایی با خواص ضداکسایشی قوی‌تر شود.

اثر هورمون بنزیل آمینو پورین (BAP) و نوع واریته بر باززایی گیاه دارویی ریحان (<i>Ocimum basilicum</i>)

اثر هورمون بنزیل آمینو پورین (BAP) و نوع واریته بر باززایی گیاه دارویی ریحان (Ocimum basilicum)

دوره 3، شماره اول، شهریور 1396، صفحه 30-39

فرشته حیدر قلی نژاد، حسین مرادی

چکیده خاصیت آنتی اکسیدانی بالا و مواد معدنی نظیر کلسیم، آهن، روی و ویتامین‌هایی نظیر A و C باعث ارزش بالای گیاه دارویی ریحان شده است. اما تکثیر جنسی ریحان با بذر، تنوع و غیر یکنواختی زیادی را بوجود آورده است. به همین دلیل باززایی مستقیم ریحان از طریق کشت بافت، تولید گیاهانی با یکنواختی بالا را به همراه دارد. در این آزمایش ریزنمونه‌های گره از دو واریته ریحان بنفش و سبز در محیط موراشینگ اسکوک (MS) همراه با هورمون BAP در سه سطح 0، 5/1 و 5/2 میلی گرم بر لیتر قرار گرفتند. صفات مورد بررسی شامل تعداد باززایی، تعداد ریشه، تعداد برگ، طول ریشه، وزن تر شاخساره، وزن خشک شاخساره، طول برگ و طول ساقه بود. اثر تیمار هورمونی در تمامی صفات در سطح 1 درصد و اثر نوع واریته در صفات تعداد باززایی، وزن تر و وزن خشک شاخساره در سطح 1 درصد و در سایر صفات در سطح 5 درصد معنی‌دار شد. با توجه به نتایج بدست آمده ریحان بنفش واریته مناسبی برای این هدف بوده و هم چنین هورمون BAP در سطح 5/1 میلی گرم بر لیتر بر تمامی صفات بهترین تاثیر را داشت. استفاده از غلظت بالاتر میزان باززایی و صفات مربوط به آن را کاهش داد.

مروری بر پژوهشهای زیست فناوری درگیاه دارویی آرتیشو(Cynara scolymus L.)

دوره 8، دوم، دی 1401

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2024687.1102

علی محمدخانی، بهرام ملکی، علی عمارلو

چکیده گیاه دارویی آرتیشو یا کنگر فرنگی (.Cynara scolymus L) گیاهی علفی، دیپلوئید و چند ساله است. این گیاه بومی حوزه‌ی مدیترانه بوده که به خانواده Asteracea تعلق دارد . کنگر فرنگی سرشار از پلی فنول ها، فلاونوئیدها، آنتوسیانین ها، ترکیبات فنلی، اینولین، کومارین ها، ترپن ها، فیبر رژیمی، آنزیم ها، پلی ساکاریدها، مواد معدنی و ویتامین ها است. به دلیل اثرات آنتی اکسیدانی و محافظ کبدی این گیاه که حاوی چربی بسیار کم و سطوح بالایی از مواد معدنی، ویتامین C، فیبر، اینولین، پلی فنل های هیدروکسی سینامات ها و فلاون ها است،.اما بیشترین ماده موثره آن می تواند مربوط به پلی‌فنل‌‌ها باشد که عمدتاً از اسیدهای مونو و دیکافئویل کوئینیک و فلاونوئیدها تشکیل شده است. اولین تحقیقات مرتبط با کشت بافت در این گیاه به سال1973برمیگردد. اولین گزارشات روی متابولیتهای ثانویه این گیاه روی سیناروپکرین بود که برای اولین بار به سال1960 توسط Suchy و همکارانش ثبت و گزارش شده است. بهینه سازی شرایط فیزیکی مختلف مانند دما، هوادهی، نور همزدن و عوامل شیمیایی مانند افزودن تنظیم‌کننده‌های رشد و پیش‌سازها به محیط‌های کشت برای تولید آزمایشگاهی این ترکیبات فعال شرح داده شده‌اند. علاوه بر این، کشت‌های ریشه‌های مویی تغییر شکل یافته، ناشی از عفونت Agrobacterium rhizogenes، به‌عنوان تکنیک مهمی برای به حداکثر رساندن تولید متابولیت‌های ثانویه در شرایط آزمایشگاهی مورد بحث قرار گرفته‌اند. در این پژوهش مروری کلی بر تاریخچه و روند زمانی تحقیقات بیوتکنولوژی نموده و مشکلات و ره آوردها و یافته های تحقیقاتی محققین جهان گردآوری گردیده است.

آنالیز شیمیایی اسانس برخی گونه های بومادران در شرایط زنجان

دوره 8، دوم، دی 1401

https://doi.org/10.30470/jmpb.2025.2023383.1100

حسین ربی انگورانی

چکیده بومادران‌ها گیاهانی متعلق به تیره کاسنی Asteraceae و جنس Achillea بوده که در جهان بیش از 115گونه از این جنس وجود دارد و دارای 19 گونه علفی در ایران می‌باشد که اغلب معطر هستند و حدود3 تا 4 گونه آن بصورت دارویی مصرف می گردد.با توجه به تغییرات ترکیبات مواد موثرۀ گیاهان در شرایط اقلیمی مختلف جهت بررسی ترکیبات شیمیایی بازده و کمیت و کیفیت اسانس سه گونه جنس بومادران شامل Achillea wilhelmsii C. Koch, Achillea tenuifolia Lam, Achillea millefolium در شرایط زنجان مورد بررسی قرار گرفت ،به منظور در ارتفاعات شمالی شهر زنجان پس از انتخاب نمونۀ مناسب گیاهی کل پیکرۀ رویشی گیاه در مرحلۀ تمام گل گیاه برداشت و پس از خشک شدن در شرایط سایه اتاق به شکل مخلوط همگن پودر شده و اسانس آن به روش تقطیر با آب استخراج گردید. سپس اجزاء تشکیل دهنده اسانس با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف نگار جرمی مورد شناسایی و اندازه-گیری مقدار اجزاء قرار گرفت. نتایج حاصل بیان داشت که اسانس حاصل از Achillea wilhelmsii C. Koch دارای رنگ زرد با بازده 89/0 درصد بود، نتایج GC-MS نشان داد که اسانس این گیاه در منطقه مورد نظر ازترکیب 106 ماده تشکیل شده است که 15 ترکیب نماینده 64/54 درصد کل اسانس بودند، در بررسی اسانس گیاه, Achillea tenuifolia Lam مشخص گردید که 20ماده 54.37درصد اسانس را تشکیل داده است همچنین اسانس گیاه Achillea millefolium دارای رنگ سفید با بازده 74/0 درصد بود که 47 ترکیب 81.05 درصداسانس را بخود اختصاص داد.

سنتز نانو ذرات نقره به روش سبز با استفاده از عصاره گیاه حنا و بررسی اثرات ضد باکتریایی آن

دوره 6، اول، شهریور 1399، صفحه 54-69

سمیه قهاری کوچکسرایی، سعید قهاری، سجاد قهاری، قربانعلی نعمت زاده

چکیده هر اندازه که بشر از عوارض جانبی آفتکشهای شیمیایی مطلع میشود، میزان تقاضا برای جایگزینهای طبیعی افزایش مییابد. این مطالعه با هدف بررسی اثرات ضد باکتریایی عصارهی متانولی برگ گیاه حنا و نانو ذرات نقره با استفاده از عصاره آبی برگ گیاه حنا بر پاتوژنهای مهم گیاهی که معمولاً باعث آسیبهای غیر قابل جبران به محصولات کشاورزی میشوند، مورد بررسی قرار گرفت. در این پژوهش، اثرات ضد باکتریایی غلظتهای مختلف عصارهی متانولی برگ گیاه حنا (50/۰، 25/0، 12/0، 06/0، 03/0 و ۰1/۰ میلیگرم در یک میلیلیتر دی متیل سولفوکسید (DMSO)) روی سه باکتری گرم مثبت (باسیلوس سوبتیلیس، استافیلوکوکوس اورئوس و راتایی باکتر توکسیکوس)، و پنج باکتری گرم منفی (اشرشیاکلی، سودوموناس آئروژینوزا، سودوموناس سیرینگه، سودوموناس ویریدی فلاوا و زانتوموناس کمپستریس) با استفاده از روش انتشار دیسک سنجیده شد. همچنین، سنتز نانو ذرات نقره در غلظتهای مختلف نیترات نقره، مقادیر مختلف عصاره، دما، زمان و pH واکنش انجام شد. اندازه و شکل ظاهری ذرات سنتز شده توسط تکنیک‌های پراکندگی دینامیکی نور (DLS) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) تعیین گردید. یافتهها نشان دادند که عصارهی متانولی برگ گیاه حنا اثر ضد باکتریایی بسیار خوبی روی همهی باکتریهای مورد آزمایش به استثنای سودوموناس آئروژینوزا و ویریدی فلاوا دارد. علاوه بر این، فعالیت ضد باکتریایی نانو ذرات سنتز شده با غلظت 01/0 مولار بر باکتریهای مورد آزمایش سنجیده شد و نتایج نشان داد که نانو ذرات بهینه شده در جهت خاصیت ضد باکتریایی مؤثر بوده است. همچنین، اندازهی نانو ذرات در حضور عصارهی آبی برگ گیاه حنا، 5/8 نانومتر بهدست آمد. نتایج این پژوهش نشان میدهد که نانو ذرات میتوانند در حوزهی کشاورزی ارگانیک مورد توجه قرار گیرند.

گیاهان دارویی و نقش آنها در بیوتکنولوژی و یافتن درمان های جایگزین.

دوره 7، دوم، بهمن 1400، صفحه 74-97

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701845

مریم رحیمی، نگین طهماسبی، مهتا شلیلیان، مهسا احمدی

چکیده تنوع زیستی با کمک به معیشت و توسعه انسان نقشی اصلی، دررفاه جمعیت جهانی ایفا میکند. طبق گزارش های WHO، حدود 80 درصد جمعیت جهان هنوز به داروهای گیاهی متکی اند. امروزه اکثرداروها وجود خودرامدیون گیاهان دارویی هستند. مواد طبیعی مدت‌ها به عنوان منابع داروهای درمانی عمل می‌کردند، که داروهایی مانند دیژیتال (ازگل انگشتانه)، ارگوتامین (از چاودار آلوده)، سالیسیلات‌ها (پوست بید) ازجمله نمونه‌های کلاسیک هستند. کشف دارو از منابع طبیعی شامل یک رویکرد چندوجهی با ترکیب تکنیک های گیاه شناسی، فیتوشیمیایی، بیولوژیکی و مولکولی است . بنابراین، کشف داروی مبتنی بر گیاهان دارویی همچنان یک حوزه مهم وکشف نشده است، تحقیق دراین موضوع منجر به نتایج مهمی در راستای اهداف دارویی میشود . کاهش تنوع زیستی نتیجه افزایش جمعیت جهانی، صنعتی شدن سریع ، جنگل زدایی بی رویه، بهره برداری بیش از حد منابع طبیعی، آلودگی و نهایتا تغییرات آب و هوایی جهانی است . حفظ تنوع زیستی گیاهی برای ایجاد تنوع ساختاری و ترکیبات اصلی در آینده برای توسعه پایدار تمدن بشری مهم است . این موضوع برای کشورهای در حال توسعه اهمیت بیشتری پیدا میکند، جایی که اکتشاف زیستی برنامه‌ریزی‌شده همراه با تجاری‌سازی غیرمخرب میتواند به حفظ تنوع زیستی کمک کندودر درازمدت به نفع بشر باشد. بررسی حاضر تلاشی برای به روز رسانی دانش ما در مورد کاربردهای درمانی متنوع محصولات گیاهی مختلف دربرابر اهداف دارویی مختلف مانند سرطان، مغز انسان، عملکرد قلبی عروقی، عفونت میکروبی، التهاب، درد و موارد دیگراست.