دوره و شماره: دوره 7، دوم، بهمن 1400 
تعداد مقالات: 16

اثر تنش خشکی بر فعالیت برخی آنزیم های آنتی اکسیدان و میزان پروتئین های محلول در گیاه آویشن (Thymus vulgaris L.)

صفحه 1-7

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701838

کیوان آقائی، فاطمه احمدخانی

چکیده آویشن یکی از گیاهان دارویی مهم است که هم بصورت طبیعی در بخش های زیادی از مراتع ایران می روید و هم بصورت وسیعی در ایران و جهان کشت می شود. با توجه به قرار گرفتن کشور ایران در منطقه خشک و نیمه خشک و میزان کم بارندگی در کشور لازم است تحقیقاتی به منظور افزایش تحمل تنش خشکی در گیاهان زراعی و دارویی انجام شود.  تنش خشکی علاوه بر کاهش محصولات زراعی در ایران موجب کاهش میزان تولید و نیز کیفیت گیاهان دارویی نیز می شود. به همین دلیل به منظور بررسی مکانیسم های تحمل تنش خشکی در آویشن و بررسی امکان افزایش تحمل به خشکی در این گیاهان دارویی با ارزش، فعالیت تعدادی از آنزیم های آتی اکسیدان بعنوان یکی از راهکارهای مقابله با تنش خشکی در گیاه آویشن خوراکی (Thymus vulgaris L.)  در یک آزمایش کاملا نصادفی مورد بررسی قرار گرفت. نشاهای آویشن پس از رشد کافی در گلدان های حاوی خاک مناسب تحت تیمار های آبیاری 80% (شاهد)، 60% و 40% ظرفیت زراعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد تیمار خشکی اثر معنیداری بر میزان پروتئین های محلول کل و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان داشت. تحت تنش خشکی 60% و بخصوص 40% مقدار پروتئین های محلول کاهش یافت. فعالیت آنزیم کاتالاز تحت تنش خشکی نسبت به شاهد افزایش یافت که بیشترین مقدار آن در تنش 60% بود. فعالیت پراکسیداز تحت تنش خشکی تغییر معنیداری نکرد(60%) یا کاهش یافت (40%). بعنوان نتیجه گیری کلی می توان گفت که یکی از مکانیسم های تحمل تنش خشکی در آویشن افزایش فعالیت برخی از آنزیم های آنتی اکسیدان از جمله کاتالاز می باشد. 

اثر تنظیم‌ کننده‌های رشد بر باز‌زایی اندام‌های مختلف آوندول <i> (Smyrnium Cordifolium) </i> در شرایط درون شیشه ای

اثر تنظیم‌ کننده‌های رشد بر باز‌زایی اندام‌های مختلف آوندول (Smyrnium Cordifolium) در شرایط درون شیشه ای

صفحه 8-18

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701839

آزاده رجبی امیرآبادی، محمد گردکانه

چکیده آوندول ((Smyrnium Cordifolium یکی از پرارزش­ترین گیاهان دارویی بوده و مصرف آن در جهان سابقه طولانی دارد. هدف از انجام این پژوهش بررسی اثر تنظیم­کننده­های رشد بر باززایی اندام­های مختلف آوندول در شرایط درون­شیشه­ای بود.این مطالعه در شرایط آزمایشگاه کشت­بافت مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه بصورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. به منظور القای پینه، فاکتورهای ریزنمونه (ساقه، برگ)، تنظیم­کننده‏های رشد 2,4-D (0، 5/0، 1، 2 و 4 میلی‌گرم در لیتر) وBA ، (صفر، 25/0، 5/0و 1، میلی‌گرم در لیتر) مورد بررسی قرار گرفت. 6 هفته پس از کاشت صفات رنگ کالوس، سرعت کالوس­زایی، درصد کالوس­زایی، قطرکالوس و وزن تر کالوس ثبت شد. نتایج نشان داد بیش­ترین سرعت کالوس­زایی در ترکیب هورمونی 2 میلی­گرم در لیتر 2,4-D به تنهایی، بیش­ترین درصد کالوس­زایی ریزنمونه­ها در ترکیب 1 و 2 میلی‌گرم در لیتر  2,4-Dبه تنهایی و 5/0 میلی­گرم در لیتر 2,4-D و 25/0 میلی‌گرم در لیتر BA در ریزنمونه ساقه حاصل شد.
جهت باززایی مستقیم، ریزنمونه­ها (ساقه،برگ) بر روی محیط­کشت MS حاوی تنظیم­کننده­های رشد  BA (25/0، 5/0 و 1 میلی‌گرم در لیتر) و IBA (صفر، 25/0، 5/0) کشت شدند. 6 هفته پس از کاشت ریزنمونه کالوس­زایی انجام دادند و گیاه وارد باززایی نشد. نتایج آزمایش دوم نشان داد که  بیش­ترین سرعت کالوس­زایی و قطر کالوس در ترکیب هورمونی 5/0 میلی­گرم در لیتر BA به تنهایی حاصل شد. بیشترین درصد کالوس­زایی در دو ترکیب هورمونی 5/0 میلی­گرم در لیتر BA به تنهایی و 1 میلی­گرم در لیتر BA با 25/0 میلی­گرم در لیتر  IBAمشاهده شد. بیشترین وزن­تر کالوس در ترکیب هورمونی 1 میلی­گرم BA به تنهایی بدست آمد.

اثر نانوزئولیت بر خواص مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گل محمدی.

اثر نانوزئولیت بر خواص مرفولوژیکی و فیزیولوژیکی گل محمدی.

صفحه 19-35

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701840

مجتبی محمودی

چکیده به منظور بررسی اثر تنش خشکی بر رشد رویشی و خصوصیات فیزیولوژیکی گل محمدی، آزمایشی گلدانی به صورت فاکتوریل با 12 تیمار (سه سطح نانوزئولیت و چهار تیمار رطوبتی) در سه تکرار در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در شرایط فضای مسقف با نور کافی به اجر درآمد. پس از تعیین ظرفیت زراعی و نقطه پژمردگی خاک، بر اساس رطوبت خاک، وزن مرجع در شرایط ظرفیت زراعی تعیین و تیمار خشکی اعمال شد. پس از اعمال تنش، فاکتورهای مختلف مورفولوژی: رشد قطری، ارتفاع نهال، تعداد برگ، سطح برگ، بیوماس اندام هوایی و زمینی اندازه‌گیری شد نتایج نشان داد که نتایج نشان داد که بیشترین وزن کل گیاه و وزن خشک اندام­های هوایی گل محمدی در تیمار 10 گرم نانو زئولیت و دور آبیاری 4 روز بدست آمده است. اثر متقابل فاکتورهای نانوزئولیت و دور آبیاری بر وزن تازه و خشک برگ  معنی­دار و در تیمار10 گرم نانو زئولیت و دور آبیاری 4 روز به حداکثر خود رسیدند. کاربرد نانوزئولیت بر تعداد، طول، حجم و وزن خشک ریشه گل محمدی معنی ­دار و مصرف 10 گرم نانوزئولیت باعث بهبود این شاخص­ها شد. دور  آبیاری در تمام شاخص­های اندازه گیری شده به غیر از وزن خشک اندام هوایی، تعداد ریشه، ارتفاع گیاه و محتوای نسبی آب برگ اثر معنی­داری نشان داد. در مجموع می­توان نتیجه گیری کرد که استفاده از نانوزئولیت در غلظت­ های پایین باعث بهبود شاخص­های رشدی شده و کاربرد فراتر از حد مطلوب به­دست آمده برای گیاه گل محمدی که مقاوم به خشکی می­باشد اثرات نامطلوب به همراه دارد.

آینده‌ی احتمالی محصولات کشاورزی و گیاهان دارویی در متاورس.

آینده‌ی احتمالی محصولات کشاورزی و گیاهان دارویی در متاورس.

صفحه 36-46

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701841

آرش مودودی، محمد ناصر مودودی، ابراهیم جهانگیر دهبرزویی

چکیده متاورس به عنوان مفهومی جدید، در پی خلق زیستی مجازی برای بشر بوده، همانند زیست واقعی اهداف مختلف تجاری، سرگرمی، علمی، سیاسی و غیره را دنبال می‌کند. اگرچه سازوکار این پدیده هنوز به خوبی شناسایی یا مستقر نشده، اما با داده‌های فعلی می‌توان گفت که امکاناتی نظیر واقعیت مجازی و واقعیت افزوده پتانسیل بالایی برای خلق فضایی نو در تمام ابعاد کشاورزی و دامپروری از جمله گیاهان دارویی را خواهند داشت. این فناوری نسل چهارمی می‌تواند در حلقه‌های زنجیره زندگی محصولات کشاورزی وارد شده و درک متفاوتی از تعاملات کاربر و زنجیره از یکسو و واکنش‌های سیاره به تولید و مصرف این محصولات را از سوی دیگر ایجاد نماید. در این مقاله از راهِ نظریه‌پردازی، ابتدا کلیات فناوری متاورس و تاریخچه ظهور آن معرفی خواهند شد و سپس نشان داده می‌شود که چگونه این ابزار قدرتمند می‌تواند از مرحله پیشاتولید تا پسامصرف، نه تنها انسان و محصولات کشاورزی را پایش نماید بلکه برای اولین بار بشر را مسافر بخش‌های دیگر سیاره خواهد کرد تا دریابد هر تصمیم و کردار او چه بازتابی در دیگر اجزاء اکوسیستم به جای می‌گذارد. همچنین متاورس می‌تواند با ایجاد یک «اَبَرداده‌ی شخصی» به هر کاربر، مسائل فراروی او را با راه‌حلی ساده اما با سازوکاری پیچیده، نظیر مکانیسم خاک در طبیعت، حل و فصل نماید.

بررسی اثر ارتفاع از سطح دریا و اقلیم بر تغییرات متابولیت های ثانویه گیاهان دارویی آویشن و درمنه

بررسی اثر ارتفاع از سطح دریا و اقلیم بر تغییرات متابولیت های ثانویه گیاهان دارویی آویشن و درمنه

صفحه 47-53

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701842

علیرضا نژادمحمد نامقی، سعید جاهدی پور، زهرا قلی زاده

چکیده متابولیت های ثانویه موادی هستند که دربعضی از گیاهان و درمرحله رویشی خاصی ازرویش وجود دارند. آلکالوئید ها (مورفین، کدئین، آتروپین)، ترپنوئیدها، فلاوونوئیدها، رنگریزه هاو تانن ها از جمله مهم ترین این ترکیبات هستند. روند تغییرات این مواد موثره، در دو گیاه دارویی درمنه (Artemisia) (a) و آویشن (Thymus) در سه سطح ارتفاع H1 (700 تا 800 )، H2 (1300 تا 1200 )  و H3 (1700 تا 1800 ) متر از سطح دریا  و سه منطقه اقلیمی، خشک، نیمه خشک و نیمه مرطوب و در قالب یک طرح پایه بلوک کامل تصادفی با سه تکرار بررسی شد.  با تجزیه و تحلیل آماری با نرم افزار های آماری با نرم افزار  Rعلاوه بر بررسی تغییرات مواد موثره در این دو گیاه دارویی،  به شاخصی جدید برای ارزیابی شدت و استفاده از آن برای پهنه بندی خشکسالی دست یافتیم. در بهره برداری از گیاهان دارویی مرتعی نتایج این تحقیق قابل استفاده است. شاخص معرفی شده نشان می دهد که با افزایش شدت خشکی میزان متابولیت ها ثانویه در گونه های مختلف و در مراحل مختلف رویشی به طور معنی داری افزایش می یابد، که می توان از این شاخص برای مطالعات اکولوژی و اقلیم شناسی استفاده کرد.

برسی اثر آسکوربیک اسید بر میزان کلروفیلa، bو میزان پرولین گیاه <i>Salicornia persica</i> تحت تنش شوری

برسی اثر آسکوربیک اسید بر میزان کلروفیلa، bو میزان پرولین گیاه Salicornia persica تحت تنش شوری

صفحه 54-60

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701843

مریم بواشه، مهسا السادات خرسندی مقدم، سعیده قیاسوند

چکیده در اکثر مناطق دنیا تنش شوری عمده ترین تنشی است که از طریق کاهش پتانسیل اسمزی و اختلال در جذب آب و برخی از عناصر غذایی رشد و عملکرد گیاه زراعی را محدود میکند. گیاه Salicornia Persica گیاهی هالوفیت، یکساله ومقاوم به شوری است. آسکوربیک اسید می تواند از طریق تحریک فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدان، مقاومت گیاهان را نسبت به تنش افزایش دهد. به منظور ارزیابی تأثیر غلظت های مختلف آسکوربیک اسید ( 0 و 2/0میلی مولار) بر ویژگی های مورفوفیزیولوژیک سالیکورنیا پرسیکا، تحت شرایط تنش شوری (0، 300 و ppm600) آزمایشی در سـال 1399در گلخانـه تحقیقـاتی دانشگاه ملایر به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی به اجرا درآمد. نتایج نشان داد تنش شوری سبب کاهش میزان رنگیزه های فتوسنزی شد. میزان پرولین در شوری ppm 300 افزایش یافت و در شوری ppm 600 کاهش یافت.  در مجموع می توان نتیجه گیری کرد که محلول پاشی سالیکورنیا پرسیکا با آسکوربیک اسید، موجـب بهبـود رشد و افزایش تحمل این گیاه در برابر تنش شوری گردید و سبب بهبود اثرات ناشی از شوری شد.

تاثیر عصاره‏های آویشن <i> (Thymus vulgaris)</i>، رزماری <i>(Rosmarinus officinalis)</i> و نیترات نقره بر ویژگی‏های کمی، کیفی و عمر گلجایی گل شاخه بریده رز رقم ایلونا

تاثیر عصاره‏های آویشن (Thymus vulgaris)، رزماری (Rosmarinus officinalis) و نیترات نقره بر ویژگی‏های کمی، کیفی و عمر گلجایی گل شاخه بریده رز رقم ایلونا

صفحه 61-73

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701844

فائزه امینی فر، سودابه نورزاد، سکینه سعیدی‏سار

چکیده اﻓﺰاﻳﺶ ﻛﻴﻔﻴﺖ و ﻃﻮل ﻋﻤﺮ ﮔﻞ‏ﻫﺎی ﺑﺮﻳﺪه، ﻳﻜﻲ از ﻣﺒﺎﺣﺚ ﻣﻬﻢ در ﻓﻴﺰﻳﻮﻟﻮژی ﭘﺲ از ﺑﺮداﺷﺖ و ﺻﻨﻌﺖ ﮔﻠﻜﺎری اﺳﺖ. ﺑﺮرﺳﻲ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮای ﻳﺎﻓﺘﻦ ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ‏ﻫﺎی ﻃﺒﻴﻌﻲ و ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﺜﻞ ﻋﺼﺎره ﮔﻴﺎﻫﺎن داروﻳﻲ، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻓﺰاﻳﺶ ﻋﻤﺮ ﭘﺲ از ﺑﺮداﺷﺖ ﮔﻞ ﺑﺮﻳﺪه رز و ﭘﺘﺎﻧﺴﻴﻞ آن‏ها ﺑﺮای ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﺪن ﺗﺮﻛﻴﺒﺎت ﺷﻴﻤﻴﺎیی ﻣﺜل نیترات ﻧﻘﺮه اﺟﺮا ﮔﺮدﻳﺪ. این پژوهش با هدف بررسی اثر عصاره‏های گیاهی آویشن (Thymus vulgaris) و رزماری (Rosmarinus officinalis) و نیترات نقره در غلظت‏های (3 و 5 پی‏پی‏ام) و آب مقطر به عنوان شاهد روی عمر گلجایی گل شاخه بریده رز رقم ایلونا انجام شد. آزمایش تحت شرایط دمای 2±20 درجه سانتی‏گراد، رطوبت نسبی 55-50 درصد، شدت نور سفید 12 میکرومول در مترمربع در ثانیه و 12 ساعت در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار برای اندازه‏گیری صفات عمر گلجایی، وزن تر، وزن خشک، میزان کلروفیل a، b و کل و کارتنوئید برگ و ساقه، میزان فنول کل، فلاونوئید کل و آنتوسیانین گلبرگ صورت گرفت. نتایج نشان داد، به طور کلی عصاره آویشن، رزماری و نیترات نقره به کار رفته در این پژوهش، سبب بهبود عمرگلجایی گل بریدنی رز شدند. بیشترین میزان وزن تر و عمر گلجایی در تیمار نیترات نقره در سطح (3 پی‏پی‏ام) مشاهده شد، طوری که عمر گلجایی را در مقایسه با شاهد حدودا 13 روز افزایش داد. کمترین میزان وزن تر و عمرگلجایی متعلق به تیمار شاهد بود. با توجه ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺑﻬﺘﺮ ﺑﺮﺧﯽ از ﺻﻔﺎت اﻧﺪازه‏ﮔﯿﺮی ﺷﺪه در اﺳﺘﻔﺎده از عصاره آویشن و رزماری در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ نیترات ﻧﻘﺮه و ﻧﯿﺰ اﺛﺮات ﻣﻀﺮ زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ نیترات ﻧﻘﺮه، ﻣﯽ‏ﺗﻮان اﺳﺘﻔﺎده از عصاره‏های رزماری با غلظت 3 پی‏پی‏ام را برای افزایش عمر گلجایی و کیفیت گل‏های رز ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻧﻤﻮد.

گیاهان دارویی و نقش آنها در بیوتکنولوژی و یافتن درمان های جایگزین.

گیاهان دارویی و نقش آنها در بیوتکنولوژی و یافتن درمان های جایگزین.

صفحه 74-97

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701845

مریم رحیمی، نگین طهماسبی، مهتا شلیلیان، مهسا احمدی

چکیده تنوع زیستی با کمک به معیشت و توسعه انسان نقشی اصلی، دررفاه جمعیت جهانی ایفا میکند. طبق گزارش های WHO، حدود 80 درصد جمعیت جهان هنوز به داروهای گیاهی متکی اند. امروزه اکثرداروها وجود خودرامدیون گیاهان دارویی هستند. مواد طبیعی مدت‌ها به عنوان منابع داروهای درمانی عمل می‌کردند، که داروهایی مانند دیژیتال (ازگل انگشتانه)، ارگوتامین (از چاودار آلوده)، سالیسیلات‌ها (پوست بید) ازجمله نمونه‌های کلاسیک هستند. کشف دارو از منابع طبیعی شامل یک رویکرد چندوجهی با ترکیب تکنیک های گیاه شناسی، فیتوشیمیایی، بیولوژیکی و مولکولی است . بنابراین، کشف داروی مبتنی بر گیاهان دارویی همچنان یک حوزه مهم وکشف نشده است، تحقیق دراین موضوع منجر به نتایج مهمی در راستای اهداف دارویی میشود . کاهش تنوع زیستی نتیجه افزایش جمعیت جهانی، صنعتی شدن سریع ، جنگل زدایی بی رویه، بهره برداری بیش از حد منابع طبیعی، آلودگی و  نهایتا تغییرات آب و هوایی جهانی است . حفظ تنوع زیستی گیاهی برای ایجاد تنوع ساختاری و ترکیبات اصلی در آینده برای توسعه پایدار تمدن بشری مهم است . این موضوع برای کشورهای در حال توسعه اهمیت بیشتری پیدا میکند، جایی که اکتشاف زیستی برنامه‌ریزی‌شده همراه با تجاری‌سازی غیرمخرب میتواند به حفظ تنوع زیستی کمک کندودر درازمدت به نفع بشر باشد.  بررسی حاضر تلاشی برای به روز رسانی دانش ما در مورد کاربردهای درمانی متنوع محصولات گیاهی مختلف دربرابر اهداف دارویی مختلف مانند سرطان، مغز انسان، عملکرد قلبی عروقی، عفونت میکروبی، التهاب، درد و موارد دیگراست.

واکنش گونه‌های گیاهی مختلف در پاسخ به القای کالوس.

واکنش گونه‌های گیاهی مختلف در پاسخ به القای کالوس.

صفحه 98-105

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701846

منصوره صداقتی، محمدحسن عصاره

چکیده استفاده از تکنیک‌های اصلاحی در اصلاح گیاهان دارویی و زراعی و بهبود کمیت و کیفیت مواد مؤثره موجود در آن‌ها برای تولید گیاهان پربازده امری ضروری است. از عوامل مؤثر بر تولید کالوس و باززایی می‌توان به ژنوتیپ، تنظیم‌کننده‌های رشد، محیط کشت، سن و نوع ریزنمونه و شرایط محیطی اشاره کرد. در این تحقیق القای کالوس در هفت گونه گیاهی (Daucus carota، Dracocephalum kotschyi، Hyssopus officinalis، Galega officinalis،Amsonia tubemaemontana،Moringa oliefera، Urtica dioica) در شرایط In vitro  مورد بررسی قرار گرفته است که میزان القای کالوس و اندام‌زایی بر روی ریزنمونه برگی در محیط کشت‌های MS و WPM با غلظت‌های مختلفی از تنظیم‌کننده‌های رشد ارزیابی شد. بدین منظور،‌ آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی طراحی گردید و اثرات ژنوتیپی در القا کالوس و متعاقب آن تکثیر گیاه مشاهده شد. نتایج نشان داد که Daucus carota،‌ Moringa oliefera و Hyssopus officinalis از نظر القای کالوس با سایر گونه ها ‌اختلاف معنی‌داری داشتند.

اثر تنش فلزات سنگین کادمیوم و نیکل بر ترکیبات عصاره گیاه آویشن ایرانی <i> (Thymus persicus)</i>.

اثر تنش فلزات سنگین کادمیوم و نیکل بر ترکیبات عصاره گیاه آویشن ایرانی (Thymus persicus).

صفحه 106-111

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701847

کیوان آقائی، زهرا مصطفوی

چکیده گیاه آویشن یکی از گیاهان دارویی پرمصرف در ایران است که گونه Thymus persicus یا آویشن ایرانی بعنوان یکی از گونه های اندمیک در استان زنجان در مناطق آلوده به فلزات سنگین ازجمله نیکل و کادمیوم یافت می شود. به منظور بررسی    اثر تجمع نیکل بر ترکیبات عصاره آویشن ایرانی دانه رستهای گیاهان در شرایط کشت هیدروپونیک با غلظت های 0 (شاهد)، 0.2، 0.4 و 0.6 میلی مولار نیکل و کادمیوم تیمار شدند. سه هفته پس از تیمار، نمونه های گیاهی جمع آوری گردیدند و عصاره هگزانی از بخش هوایی گیاهان استخراج شد و با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومترگازی تریبات تشکیل دهنده عصاره مورد اندازه گیری و بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که عمده ترین ترکیبات موجود در عصاره آویشن ایرانی، اسید فرمیک، تیمول، تیموکوئینون و لینالول می باشد. مقدار تیمول در تمام غلظت های نیکل و کادمیوم  به جز غلظت 4/0 میلی مولار نیکل نسبت به شاهد افزایش یافت. اما مقدار سه ترکیب مهم دیگر یعنی تیموکوئینون، لینالولل و اسید فرمیک تحت تاثیر غلظت های مختلف هر دو فلز روند کاهشی داشته است. بطور کلی می توان نتیجه گرفت که تنش فلزات سنگین  نیکل  و کادمیوم بر مقدار و نوع ترکیبات موثره عصاره گیاه آویشن ایرانی تاثیرات متفاوتی داشته است. مقدار برخی ترکیبات اصلی افزایش و برخی دیگر تحت تین تنش کاهش نشان دادند که این نشان دهنده غیر قابل پیش بینی بودن نتایج اثرات فلزات سنگین بر ترکیبات ثانویه این گیاه می باشد. 

بررسی اثر برخی ایلیسیتورها و پیش‌سازهای متابولیتی بر فعالیت آنزیمی کالوس دو گونه سرخدار در شرایط درون شیشه‌ای.

بررسی اثر برخی ایلیسیتورها و پیش‌سازهای متابولیتی بر فعالیت آنزیمی کالوس دو گونه سرخدار در شرایط درون شیشه‌ای.

صفحه 112-136

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.701945

مژده باقری نسب، عظیم قاسم نژاد، خدایار همتی، علیرضا صادقی پور

چکیده سرخدار به دلیل داشتن ترکیب ارزشمند پاکلی‌تاکسل از ارزش دارویی بالایی برخوردار است؛ با این وجود، رشدکند این گیاه و مقادیر بسیار پایین این ترکیب دارویی و خطر انقراض گیاه، استخراج تاکسل از گیاه هزینه بردار بوده و تولید آن نیازمند روش‌‎‌های جایگزین است. بهینه‌سازی محیط کشت اعم از محیط کشت زی­ توده و متابولیت از اهداف اصلی درون شیشه‌ای کشت این گیاه محسوب می‌شود. تحقیق حاضر به‌منظور  بررسی اثر برخی از ایلیسیتورها بر میزان فعالیت آنزیم­های دخیل در بیوسنتز پاکلی‌تاکسل با هدف بهینه‌سازی تولید این ترکیب در شرایط درون شیشه انجام شد. به منظور تولید کالوس ریزنمونه‌های ‌گونه T.baccata و T.brevifoli در محیط B5 حاوی NAA (mg/l 2)، 2,4-D (mg/l2/0)، kin (mg/l2/0) کشت شد. کالوس به دست آمده در محیط حاوی ایلیسیتورهایی چون اسیدسالیسیلیک (80 میلی‌گرم در لیتر)، متیل‌جاسمونات ( 100میکرومولار)، اسیدسینامیک (25/0 مولار)، و ترکیب آن‌ها کشت شد. همچنین اثر فنیل­آلانین (1/0 میلی‌مولار) به عنوان پیش ماده فعالیت آنزیم فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز نیز مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. در نهایت اثر تیمارهای ذکر شده بر فعالیت آنزیم‌های پلی‌فنل‌اکسیداز، سوپراکسیددیسموتاز و فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز کالوس‌های تیمار شده ارزیابی شد. بررسی‌ها نشان داد که کاربرد تیمارهای آزمایشی و همچنین اثر متقابل آنها بر فعالیت آنزیم‌های مورد مطالعه موثر بود. نتایج نشان داد که متیل‌جاسمونات سبب افزایش فعالیت فنیل‌آلانین‌آمونیالیاز و پلی‌فنل‌اکسیداز شد. همچنین در ترکیب متیل‌جاسمونات و اسیدسالیسیلیک فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز در بیشترین مقدار نسبت به شاهد بود. همچنین فعالیت آنزیم­های مطالعه شده بدون در نظر گرفتن اثر تیمار تحت تاثیر  گونه متفاوت بود.

اثرات باکتری‌کشی نانوذرات نقره بیوسنتزی از یک گیاه دارویی علیه یک باکتری مقاوم به چند دارو اسینتو‌باکتر بومانی <i>(Acinetobacter baumannii)</i>.

اثرات باکتری‌کشی نانوذرات نقره بیوسنتزی از یک گیاه دارویی علیه یک باکتری مقاوم به چند دارو اسینتو‌باکتر بومانی (Acinetobacter baumannii).

صفحه 137-142

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.702219

اعظم چهاردولی

چکیده سویه‌های باکتریایی مقاوم به آنتی‌بیوتیک‌ها باعث عفونت‌های جدی می‌شوند که می­تواند منجر به افزایش میزان مرگ‌ومیر، بستری طولانی مدت در بیمارستان و خسارات مالی شود. یافتن عوامل باکتری‌کش جدید علیه این باکتری‌ها، یک نگرانی حیاتی است. نانوذرات نقره به عنوان یک عامل ضد باکتریایی عالی می­تواند نقش موثری در برابر این باکتری­ها ایفا کند. بنابراین، در مطالعه حاضر، نانوذرات نقره بیوسنتز شده با استفاده از جوشانده برگ گیاه بومی زرین­گیاه (Dracocephalum kotschyi Boiss) برای ارزیابی اثرات باکتری‌کشی آن‌ها در برابر یک باکتری مقاوم به چند دارو یعنی اسینتو­باکتر بومانی (Acinetobacter baumannii)، یک سویه گرم منفی مورد استفاده قرار گرفت. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، حداکثر ناحیه مهارکنندگی رشد باکتری مورد مطالعه برابر با 16 میلی‌متر و حداقل غلظت مهارکنندگی (MIC) نانوذرات نقره بیوسنتز شده برابر با 62/15 میکروگرم بر میلی‌لیتر در برابر  باکتری مقاوم به آنتی بیوتیک اسینتو­باکتر بومانی بود. بنابراین، نانوذرات نقره بیوسنتز شده به عنوان یک ماده جایگزین مقرون به صرفه، سازگار با محیط زیست و ایمن با اثر ضد باکتریایی قوی می تواند در زمینه های مختلف مانند صنایع پزشکی و غذایی مورد استفاده قرار گیرند.

بررسی مولکولی ژن های منتخب‌ دخیل در مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها در دو اکوتیپ زیرۀ سبز

بررسی مولکولی ژن های منتخب‌ دخیل در مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها در دو اکوتیپ زیرۀ سبز

صفحه 143-154

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.702220

فرشته لطفی، سید محمد مهدی مرتضویان، علی ایزدی دربندی، حسین رامشینی

چکیده مادۀ موثره یا متابولیت‌های ثانویه در گیاهان دارویی به طور منظم در پاسخ به تنش‌های زنده و غیر زنده ساخته شده و توانایی گیاهان را برای سازگاری در طول رشد و نمو تعیین می‌کنند. جهت افزایش کمی و کیفی مادۀ موثرۀ گیاه داروئی زیرۀ سبز، با نام علمی Cuminum cyminum L  از خانواده چتریان، نیازمند شناسایی ژرم پلاسم و ژن‌های مفید در توده‌های اهلی و وحشی این گیاه هستیم. در تحقیق حاضر، پنج ژن منتخب در مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها در زیرۀ سبز، حاصل از تحقیقات قبلی مبتنی بر روش NGS که بیشترین تغییر بیانی را در تنش خشکی داشتند، مورد اعتبارسنجی قرارگرفتند. DNA از برگ‌های جوان اکوتیپ‌های منتخب کشت شده، استخراج و با ژل آگارز کیفیت سنجی شد. با توجه به انجام آزمایش PCR و مشاهدۀ تک باند در تمام موارد و عدم وجود تفاوت در طول قطعه تکثیر شده میان اکوتیپ‌های منتخب؛ چندشکلی طولی قطعات حاصل از تکثیر به دلیل وجود نواحی دارای حذف و اضافه بین ژنوتیپ‌‌های مختلف، رد شد. این آزمایش نتوانست قرار گرفتن دو اکوتیپ مورد مطالعه صدوق و رفسنجان از نظر عملکرد دانه، اسانس و محتوای عصاره، در دو گروه متفاوت را از نظر ژن های مورد بررسی تایید کند. همچنین نتوانست تفاوت بیان دو ژن (با شماره توالی های DN1196 و DN32640) را در تنش خشکی و آبیاری معمولی در تحقیق گذشته تایید نماید.

بررسی اثرات هم افزایی ضد سرطانی عصاره هیدروالکلی گیاه بادرنجبویه <i>(Melissa officinalis)</i> و نانوذره گرافن بر رده سلول سرطانی .Hela

بررسی اثرات هم افزایی ضد سرطانی عصاره هیدروالکلی گیاه بادرنجبویه (Melissa officinalis) و نانوذره گرافن بر رده سلول سرطانی .Hela

صفحه 155-163

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.702222

مرسده برارپور، مهیار گرامی، مهدی عارف راد، علی پاکدین پاریزی

چکیده سرطان یکی از مسائل مهمی است که سلامت عمومی در سراسر جهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. استفاده از گیاهان دارویی و ترکیبات موثره آنها یک راهکار جایگزین برای جلوگیری و درمان سرطان می‌باشد. در تحقیق حاضر اثرات هم‌افزایی عصاره هیدروالکلی بادرنجبویه و نانوذره گرافن بر سلول‌های سرطانی دهانه رحم مورد بررسی قرار گرفت. از عصاره هیدروالکلی گیاه بادرنجبویه، رقت‌های 100 و 200 میکروگرم در میلی‌لیتر ترکیبات فنولی کل معادل اسید گالیک تهیه شد. تاثیر این غلظت‌های عصاره در ترکیب با نانوذره گرافن (0، 50، 100 و 200 میکروگرم در میلی‌لیتر) بر زنده مانی سلول‌های سرطانی Hela با استفاده از آزمون MTT ارزیابی شد. بر اساس نتایج بدست آمده تیمار با عصاره گیاه بادرنجبویه تاثیر معنی داری بر کاهش زنده مانی سلول‌های سرطانی داشت(p<0.05). افزودن نانوذره گرافن به عصاره گیاه تنها در غلظت 200 میکروگرم در میلی‌لیتر سبب کاهش قابل توجه سلول‌ها در هر دو غلظت مورد بررسی عصاره نسبت به تیمار عدم حضور نانوذره گردید. به طور کلی بر اساس نتایج بدست آمده عصاره هیدروالکلی نرمال شده بر اساس محتوای کل ترکیبات فنولی گیاه بادرنجبویه قادر به جلوگیری از رشد سلول‌های Hela می‌باشد. از طرفی اثرات هم‌افزایی ضدسلولی در تیمار عصاره گیاه و نانوذره مشاهده شد که می‌تواند راهکاری جهت افزایش کارایی گیاهان دارویی برای مقابله با سلول‌های سرطانی باشد.

فرمولاسیون زیستی نانوذرات نقره با استفاده از عصاره برگ گیاه سیاه‌دانه دشتی با قابلیت زیست فعالی در برابر کلبسیلا پنومونیه <i>(Klebsiella pneumonia)</i>.

فرمولاسیون زیستی نانوذرات نقره با استفاده از عصاره برگ گیاه سیاه‌دانه دشتی با قابلیت زیست فعالی در برابر کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumonia).

صفحه 164-168

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.702225

اعظم چهاردولی

چکیده فرمولاسیون نانوذرات با واسطه عصاره گیاهان دارویی نسبت به روش های مرسوم، روشی مقرون به صرفه، سازگار با محیط زیست، پایدار و سریعتر می باشد. این نانوذرات، به‌ویژه نانوذرات نقره تشکیل شده از عصاره‌های گیاهی، مؤثرترین نانوذرات در برابر باکتری‌ها هستند. بنابراین، در مطالعه حاضر، فعالیت ضد باکتریایی نانوذرات نقره مشتق شده از گیاه سیاه‌دانه دشتی (Nigella arvensis) در برابر یک باکتری مقام به آنتی‌بیوتیک یعنی کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumonia) با استفاده از روش انتشار چاهک و حداقل غلظت مهاری (MIC) تعیین گردید. با توجه به نتایج، نانوذرات نقره فرموله شده حداکثر منطقه بازدارندگی رشد برابر با 14 میلی‌متر و حداقل غلظت مهاری برابر با 62/15 میکروگرم بر میلی‌لیتر را در برابر باکتری کلبسیلا پنومونیه نشان دادند. بنابراین، این نانوذرات نقره  زیست فرموله به عنوان یک جایگزین مناسب در برابر عوامل ضد باکتریایی شیمیایی می‌توانند برای مدیریت عفونت‌ها در پزشکی و سایر صنایع مورد استفاده قرار گیرند.

مطالعۀ بیوانفورماتیکی ژن های منتخب دخیل در مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها در زیرۀ سبز

مطالعۀ بیوانفورماتیکی ژن های منتخب دخیل در مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها در زیرۀ سبز

صفحه 169-182

https://doi.org/10.30470/jmpb.2022.702226

فرشته لطفی، سید محمد مهدی مرتضویان، علی ایزدی دربندی، حسین رامشینی

چکیده زیرۀ سبز گیاهی یکساله و علفی و متعلق به خانواده جعفری یا چتریان[1] است .در تحقیق حاضر پنج ژن منتخب موثر در مسیر بیوسنتز فلاونوئیدها که با روش NGS در زیره سبز شناسایی شده و بیشترین تغییر بیانی را داشتند مورد مطالعه بیوانفورماتیکی قرارگرفت. از این میان، دو قطعه ژنی DN32640 و DN1196 که دارای بیشترین فاصله تکاملی و از دو خانواده مختلف بودند، جهت شناسایی بیشتر، مورد بررسی قرارگرفتند. توالی DN1196 از خانواده GT6، یک گلیکوزیل ترانسفراز در مسیر بیوسنتز ترکیبات فنلی، و توالی DN32640 از خانواده BHLH، یک فاکتور رونویسی در مسیر بیوسنتز آنتوسیانین می‌باشد. پروتئین کد شدۀ توالی DN1196، با شباهت بیش از 85 درصدی با پروتئینی از گیاه هویج، در مرحلۀ پایانی سنتز فلاونول، با انتقال یک مولکول گلوکز، آن را گلیکوزیله می‌کند. در این فرایند دو پروتئین فاکتور رونویسی با این پروتئین در تعامل می‌باشند. ساختار ثانویه پیش‌بینی شده محصول این ژن، منطبق با توالی پروتئینی هویج مشخص شد. پروتئین کد شدۀ توالی DN32640، با شباهت بیش از 90 درصدی با پروتئین هویج، یک فاکتور رونویسی از خانواده BHLH و جزیی از کمپلکس MBW است. این فاکتور رونویسی در تنظیم مراحل پایانی مسیر منتهی به بیوسنتز آنتوسیانین‌ها و تانن‌ها دخالت دارد. ساختار ثانویه محصول این ژن نیز بر اساس توالی پروتئینی شناسایی شده هویج مشخص شد. با توجه به اهمیت این دو ژن و برهمکنش محصول آن‌ها با سایر پروتئین‌ها می‌توان از آن دو در دست‌ورزی‌های ژنتیکی جهت تولید بیشتر ترکیبات فنلی خصوصا آنتوسیانین در زیرۀ سبز استفاده نمود.