زیست فناوری گیاهان دارویی

چکیده در این تحقیق اثر شوری ناشی از کلرید سدیم بر تغییرات سدیم و کلر در ریشه گیاه Nepeta astrotricha در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج سطح شوری 0، 2/5، 5، 7/5 و 10 dsm^-1 در سه تکرار مورد مطالعه قرار گرفت. جوانه‌ها در گلدان‌های پلاستیکی و شرایط مشابه در گلخانه‌ تحقیقاتی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه یزد نگهداری شدند. پس از 60 روز استفاده از تیمارها، ریشه گیاهان به آزمایشگاه منتقل و بعد از استخراج عصاره‌ی ریشه، میزان سدیم و کلر اندازه‌گیری شد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، افزایش شوری باعث افزایش محتوای سدیم ریشه گیاه شد. این افزایش در تیمارهای 7/5 و 10 dsm^-1 در مقایسه با شاهد معنی‌دار بود. همچنین مقدار کلر با افزایش سطح شوری افزایش یافت. بالاترین مقدار کلر در نمونه 10 dsm^-1 و حداقل مقدار در نمونه غیر تنش مشاهده شد. به نظر می‌رسد گیاه دارویی Nepeta astrotricha با جذب و حفظ سدیم و کلر در ریشه و جلوگیری از انتقال آن به قسمت‌های هوایی می‌تواند تنش شوری را تحمل کند.

چکیده رازک (Humulus lupulus)  گیاهی از خانواده شاهدانه است که در بیشتر نقاط جهان به منظور مصارف دارویی و صنعتی کشت می‌شود. مواد موثره این گیاه ترکیبات رزینی، اسانس، فنل و فلاونویید است. هدف از پژوهش حاضر بهینه‌سازی تولید کالوس و ریشه­های نوپدید جهت تولید متابولیت‌های ثانویه است. به این منظور قطعه جدا کشت دمبرگ در دو نوع محیط کشت MS وB5 حاوی غلظت­های مختلف (5، 3، 2.5، 2، 1.5، 1، 0.5، 1، 0 میلی گرم در لیتر) Kin به تنهایی یا همراه با غلظت­های مختلف (5، 3، 2.5، 2، 1.5، 1، 0.5، 1، 0) NAA و یا 2,4-D کشت شدند. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در 8 تکرار و تعداد پنج قطعه جدا کشت در هر تکرار انجام شد. نتایج حاصل نشان داد که محیط MS و B5 اثر یکسانی در تحریک کالزایی دارند. بیشترین میزان کالزایی (100%) در تیمار (2.5 و 2.5) و (3 و 3) میلی‌گرم در لیتر NAA+Kin  و یا 2,4-D+Kin در هر دو محیط دیده شد. بیشترین میزان وزن خشک و تر در محیط کشت حاوی (2.5 و 2.5) میلی‌گرم در لیتر NAA+Kin مشاهده شد. نتایج حاضر همچنین نشان داد که تیمار (0.5 و 0.5) میلی‌گرم در لیتر NAA+Kin  و نیز (1 و 0.5) میلی‌گرم در لیتر 2,4-D+Kin در هر دو محیط سبب تحریک بیشترین درصد (85%) ریشه‌زایی می‌شود. بیشترین میزان فنل و فلاونویید به ترتیب در محیط MS حاوی (3 و 3) میلی‌گرم در لیتر NAA+Kin و محیط B5 حاوی (3 و 3) میلی‌گرم در لیتر 2,4-D+Kin تولید شد.

چکیده این بررسی با هدف مطالعه تاثیر سطوح آبیاری (آبیاری پس از 70، 110 و 150 میلی­متر تبخیر از تشتک)، سطوح کود فسفره (عدم کاربرد کود فسفره و کاربرد 25 و 50 درصد دز توصیه شده) و گونه­های مختلف قارچ­های میکوریزا (عدم کاربرد، کاربرد Glomus intradices، G. mossae، G. hoei و کاربرد توام هر سه گونه) بر تجمع ماده خشک و تولید اسانس گیاه دارویی سرخارگل در سال 1395، به­ صورت اسپلیت پلات و بر پایه طرح بلوک های تصادفی انجام پذیرفت. در اکثر صفات بررسی شده کاهش میزان آب از آبیاری پس از 70 به 110 میلی­متر، تاثیر معنی­ داری بر صفات بررسی شده نداشت. آبیاری پس از 150 میلی­متر تبخیر از تشتک علی­رغم اینکه در عملکرد بیولوژیک کاهش قابل ملاحظه ­ای را باعث گردید، ولی کاربرد تعدادی از تیمارهای کودی مانند مصرف 50 درصد فسفر به همراه کاربرد توام گونه­ های میکوریز و یا استفاده ازگونه G.hoei بدون مصرف کود فسفره، تماماً از تاثیر کاهشی کم آبی جلوگیری نمود. کاربرد تلفیقی کود فسفره و میکوریزا در سطح آبیاری پس از 70 میلی­متر تبخیر از تشتک، تاثیری بر صفات مورد بررسی نداشت، ولی در سطوح آبیاری پس از 110 و 150 میلی­متر تبخیر از تشتک اغلب تیمارهای کاربرد تلفیقی کود فسفره و میکوریزا افزایش معنی­ داری را باعث شد. کاربرد گونه­ های میکوریز به ­ویژه گونه G. hoeiاثر مطلوبی بر صفات مورد بررسی داشت. در این بررسی بیشترین و کمترین عملکرد اسانس به­ترتیب با 4/27 گرم در تیمار G. intradices در سطح آبیاری پس از 150 میلی­متر تبخیر از تشتک به دست آمد. با توجه به اهمیت اقتصادی عملکرد اسانس سرخارگل، با وجود اینکه تجمع ماده خشک گیاه به طور منفی تحت تاثیر کم آبی قرار گرفت کاشت این گیاه حتی در شرایط کم آبی شدید همراه با کاربرد میکوریزا، بدون کاهش عملکرد اسانس ممکن به نظر می رسد.

چکیده چکیده:
به منظور بررسی زیست ­مانی کالوس های زرشک بی­دانه، آزمایشی در مهرماه 1396 در دانشکده کشاورزی بیرجند انجام شد. کالوس ها به مدت هشت هفته بر روی محیط کشت MS/2 حاوی ترکیبات هورمونی (TDZ - BAP) و متیل جاسمونات،  نانوذرات اکسید آهن و روی در غلظت­های مختلف قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با 14 تیمار در سه تکرار اجرا و صفات مورد بررسی شامل وزن ­تر، وزن­ خشک، درصد زیست­مانی، سطح کالوس، درصد رطوبت جرمی و od بودند. نتایج نشان داد، تیمار (TDZ  و نانو اکسید روی PPM 100) دارای بیشترین وزن­تر بود. نتایج مقایسات متعامد تیمار­های حاوی BAP و TDZ نشان داد، بیشترین درصد زیست­ مانی در تیمار ( BAP و نانو اکسید روی PPM 75) مشاهده شد. مقایسات متعامد بین تیمار­های حاوی نانو ذرات اکسید (آهن ، روی) و تیمار­های حاوی متیل جاسمونات نشان­ دهنده­ برتری تیمارهای نانو اکسید روی (100 PPM) نسبت به سایر تیمار­ها بود. نتایج نشان دهنده اثر مثبت  نانو ذرات اکسید روی بر اقزایش زیست مانی کالوس ­های زرشک بی­دانه بود.

چکیده تحقیق حاضر با هدف ارزیابی میزان نشت یونی، غلظت پرولین، غلظت مالون دی ­آلدئید و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان در اندام هوایی و ریشه گیاه دارویی گشنیز در واکنش به تلقیح میکوریزایی تحت تنش شوری در گلخانه دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد. آزمایش بصورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی عبارت از سه سطح تنش شوری شامل شاهد (بدون تنش)، 60 و 120 میلی­مولار نمک کلرید سدیم و دو سطح تلقیح میکوریزایی (تلقیح و عدم تلقیح قارچ میکوریزایی Glomus mosseae) بودند. صفات مورد ارزیابی شامل میزان نشت یونی، غلظت مالون دی­ آلدئید، غلظت پرولین و فعالیت آنزیم‌های آنتی ­اکسیدان سوپراکسید دیسمیوتاز، کاتالاز و گایاکول پراکسیداز بود. نتایج به دست آمده اثرات افزاینده تنش شوری بر صفات فیزیولوژیکی مورد ارزیابی را نشان داد. به نحوی که با افزایش شدت تنش شوری میزان نشت یونی، غلظت مالون دی­آلدئید، غلظت پرولین به میزان قابل ملاحظه ­ای افزایش یافت. میزان این افزایش در ریشه ­ها بیشتر بود که بیانگر حساسیت بالاتر این اندام  به تنش شوری می­ باشد. به کارگیری تیمار میکوریزایی موجب کاهش غلظت مالون دی ­آلدئید و میزان نشت یونی در شرایط تنش گردید. همچنین میزان پرولین گیاهان میکوریزایی از غیرمیکوریزایی پایین­تر بود. تنش شوری موجب افزایش فعالیت آنزیم­ های آنتی ­اکسیدان گردید. فعالیت هر سه آنزیم مورد ارزیابی در ریشه بالاتر از اندام هوایی بود. شدت فعالیت آنزیم کاتالاز به مراتب از دو آنزیم دیگر بالا­تر بود. اعمال تیمار میکوریزایی نقش مؤثری در ارتقاء رشد و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدان گشنیز به ویژه در شرایط تنش شدید شوری داشت. هر چند گیاهان میکوریزایی و غیرمیکوریزایی تفاوت چندانی از نظر آنزیم گایاکول پراکسیداز  نشان ندادند.

چکیده گیاهان دارویی، امروزه به طور گسترده به عنوان جایگزینی برای آفت ­کش­های شیمیایی سنتزی مطرح هستند. در این پژوهش ترکیبات شیمیایی اسانس و اثرات ضد باکتریایی، ضد قارچی و آنتی اکسیدانتی عصاره­ های متانولی و کلروفرمی گیاهان دارویی اُکالیپتوس، زوفا و اقاقیا روی پاتوژن­های مهم گیاهی که معمولاً باعث آسیب­های غیر قابل جبران به محصولات کشاورزی می ­شوند، مورد بررسی قرار گرفته­ اند. جداسازی و شناسایی ترکیبات موجود در اسانس­های بدست آمده، با استفاده از دستگاه GC/MS انجام شد. فعالیت ضد میکروبی بر روی 11 میکرواُرگانیسم از جمله؛ سه باکتری گرم مثبت، پنج باکتری گرم منفی و نیز سه گونه قارچ با استفاده از روش انتشار دیسک مورد بررسی قرار گرفتند. همچنین، فعالیت آنتی اکسیدانتی این سه گیاه با اندازه­ گیری آنزیم­ های کاتالاز و گایاکول پراکسیداز و ارزیابی میزان توانایی به دام اندازی رادیکال DPPH سنجیده شدند. علاوه بر این، میزان فنول و فلاونوئید کل گیاهان یاد شده نیز اندازه­ گیری گردیدند. بر اساس نتایج به دست آمده، در بین عصاره­ های متانولی و کلروفرمی، بیشترین فعالیت ضد باکتریایی به ترتیب مربوط به برگ گیاه زوفا و برگ گیاه اقاقیا بوده است. اسپاتولنول، فیتول و اسپاتولنول به ترتیب عمده­ ترین ترکیبات تشکیل دهنده  اسانس­ گیاهان اُکالیپتوس، اقاقیا و زوفا بودند. با توجه به نتایج به دست آمده می­توان نتیجه گرفت که عصاره­ های این سه گیاه می­توانند به عنوان کاندیدای مناسبی جهت بررسی­های بیشتر در شرایط نیمه مزرعه­ ای و مزرعه­ ای مورد استفاه قرار گیرند تا در صورت تأیید قدرت باکتری­ کشی آن­ها در قالب برنامه های مدیریت تلفیقی آفات در کنترل آفات و بیماری­ها مورد استفاده قرار گیرند.

چکیده تحقیق حاضر با هدف ارزیابی میزان پراکسید هیدروژن، پرولین، مالون دی­ آلدئید و فعالیت آنزیم­ های آنتی­ اکسیدان دو گیاه دارویی شوید و گشنیز تحت تنش شوری در گلخانه دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران انجام شد. آزمایش بصورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی عبارت از سه سطح تنش شوری شامل شاهد (بدون تنش)،60 و 120 میلی ­مولار نمک کلرید سدیم و دو گیاه دارویی شوید و گشنیز بود. صفات مورد ارزیابی شامل غلظت پراکسید هیدروژن، مالون دی­آلدئید، پرولین و فعالیت آنزیم­ های آنتی ­اکسیدان سوپراکسید دیسمیوتاز، کاتالاز و گایاکول پراکسیداز بود. نتایج به ­دست آمده نشان دهنده اثرات افزاینده تنش شوری بر میزان پراکسید هیدروژن، مالون دی ­آلدئید و پرولین بود. به نحوی که با افزایش شدت تنش شوری غلظت آنها به میزان قابل ملاحظه ­ای در هر دو گیاه دارویی افزایش یافت. میزان این افزایش در ریشه­ها و در گیاه شوید بیشتر بود که حاکی از حساسیت بالاتر این گیاه به تنش شوری می ­باشد. همچنین تنش شوری موجب افزایش فعالیت آنزیم ­های آنتی­ اکسیدان گردید. فعالیت هر سه آنزیم مورد ارزیابی در ریشه بالاتر از اندام هوایی بود. در گیاه شوید فعالیت آنزیم کاتالاز به مراتب بالاتر از گشنیز بود. با این حال دو گیاه مورد ارزیابی به لحاظ سطح فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسمیوتاز و پراکسیداز  تفاوت چندانی را با یکدیگر نشان ندادند.

چکیده زعفران امروزه به عنوان یک گیاه استراتژیک در کشاورزی محسوب می­شود. این گیاه به عنوان گران­ترین ادویه جهان شناخته می ­شود و علاوه بر خواص مختلف خوراکی از دیرباز در طب سنتی مورد استفاده قرار گرفته است. یکی از مهم‌ترین خواص دارویی زعفران برای جلوگیری و درمان سرطان است. در این مطالعه ابتدا داده­ های ترانسکریپتوم از سایت NCBI Short read archive دانلود شدند. داده ­ها شامل پنج بافت کلاله، گلبرگ، برگ، پیاز و پرچم بودند. کنترل کیفی داده ها توسط نرم‌افزار FastQC و Trimmomatic انجام شده و بعد از آن اسمبلی خوانش ­ها صورت گرفت. پیش‌بینی ژن­ها توسط نرم‌افزار Trinity صورت گرفت. بیان ژن­ها با استفاده از نرم‌افزار RSEM سنجیده شده و با استفاده از داده­ای موجود در مقالات ژن­های ضد سرطان در مسیر بیوسنتز فنیل پروپانویید با استفاده از مشابهت توالی­ های میان آن‌ها و ژن­های ساخته شده توسط Trinity با نرم‌افزار BLASTx مورد بررسی قرار گرفتند. از میان ژن­های موجود در مسیر بیوسنتز فنیل پروپانویید در این مطالعه، برای اولین بار ژن CAD1 که کد کننده آنزیم Cinnamaldhyde است، شناسایی شد، این آنزیم در مسیرهای مختلف باعث جلوگیری از سرطان یا فعالیت تومور زایی می‌شود. در بررسی بیان این ژن مشخص شد که این ژن بیشترین بیان را در بافت­ های گلبرگ و کلاله دارد و کلاله این گیاه علاوه بر خواص ادویه آن می ­تواند به عنوان یک داروی ضد سرطان هم استفاده شود.